A patoloxía do 10%

https://luzes.gal/2018/11/11/5986/politica/maria-x-porteiro/a-patoloxia-do-10/

Na constitución da asociación de Mulleres Xornalistas este sábado, volvía escoitarse esa cifra nas intervencións de compañeiras de diferentes sectores de actividade: deporte, ciencia, traballo social, dereito, comunicación… Semella que estamos ancoradas no dez por cento do recoñecemento profesional en case todos os ámbitos, agás no político onde se cumpre esta norma sen discusión: ten que haber unha  presenza de entre un 40/60% de ambos os sexos nas listas electorais, con alternancia para evitar desprazamentos que deturpen a representatividade real. No resto, a Lei de Igualdade é un fracaso, puro papel mollado que non depara consecuencias puníbeis a quen a incumpre decote. No caso da comunicación, algo máis do 89% dos postos de dirección están ocupados por homes. Por redondear, o resto, un 10%, son por mulleres. Na opinión, outro tanto. Son dúas esferas de poder innegables, a primeira pola capacidade executiva e de decisión e a segunda pola de influír e ser un recoñecemento da autoridade de quen opina. E non somos o peor sector.

Na comunicación, algo máis do 89% dos postos de dirección están ocupados por homes. Na opinión, outro tanto. Son dúas esferas de poder innegables, a primeira pola capacidade executiva e de decisión e a segunda pola de influír

Cando falamos de facer xornalismo con perspectiva de xénero é imprescindible ter isto en conta. Non só para esixírmonos un tratamento informativo xusto, respectuoso, non tendencioso, cando contamos o que acontece: feminicidios, en particular, termos a disposición listaxes de expertas para participaren en debates ou enquisas, camiñarmos cara a unha linguaxe inclusiva…Temos que demandar -esixir- o acceso aos lugares de decisión. Somos a maioría moi maioritaria das licenciadas e da forza de traballo dos medios de comunicación que o 8 de Marzo demostramos que, se nós paramos, os medios paran. É inxusto e anómalo que quedemos atrás (sabendo que ser muller non é unha garantía para que un medio funcione coa visión inclusiva do feminismo, pero que temos o mesmo dereito tamén até a facelo mal porque é un paso cara a normalidade da nosa visibilización). 

Lexitimadas para ocupar as cabinas de mando

O 10N, máis de cen compañeiras deron un exemplo de valentía e disposición a dar unha batalla imprescindible nesta hora, e nas que virán. Logo de deixar repousar as emocións, as complicidades, e mesmo, a alegría que alí compartimos, quero facer fincapé, desde a cualificación que confire a experiencia, en que deben sentirse dispostas e lexitimadas para tomar o timón, porque unha nave non cambia o rumbo se a maioría da tripulación e da cabina de mandos decide o contrario. A democracia baséase nas decisións da maioría. Maioría absoluta é o 50% máis un dos votos emitidos nunha asemblea. Só un voto máis é quen de mover o mundo e esa norma está validada por todos os países desenvolvidos como algo incuestionable. 

As mulleres non poderemos ocupar o lugar que nos corresponde se os homes seguen pegados con Loctite ás poltronas e ás cadeiras. Hai que ir marchando… amiguiños

A ver cando aceptamos que é unha patoloxía democrática que quen somos o 52% da poboación esteamos infra representadas e sigamos a ter unha presencia residual nos consellos de administración, nos postos directivos de empresas xornalísticas e das outras, nas organizacións gobernamentais e non gobernamentais, nos ateneos ou nos sindicatos. Estamos aquí, somos ben visibles, ben capaces, estamos ben preparadas, temos experiencia, temos ganas, sabemos, pero non sempre nos animamos a dar esta loita porque temos dupla ou tripla xornada, porque queremos ter vida familiar, porque o sacrificio no noso caso é extraordinario e ademais seremos estigmatizadas e criticadas. Pero desde aquí lémbrolles que o empoderamento demóstrase -sobre todo- perdéndolle o medo a competir e a vindicar.  E aos compañeiros non llo lembro: convócoos a dar un paso atrás: a deixar sitio. As mulleres non poderemos ocupar o lugar que nos corresponde se os homes seguen pegados con Loctite ás poltronas e ás cadeiras. Hai que ir marchando… amiguiños. A pelota está no voso tellado, porque nós si queremos estar e temos ben gañado un dereito que, ademáis, está recoñecido por lei.

Anuncios

A versión máis latina de Trump

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2018/10/31/version-mais-latina-trump/0003_201810G31P24992.htm

La Voz de Galicia. Opinión. Habitación propia.
MARÍA XOSÉ PORTEIRO 

Os partidos tradicionais que responden á confrontación e alternancia entre opcións de esquerda-dereita semellan quedar ancorados no século pasado. O actual está a contextualizar a crise dos históricos sistemas democráticos con representación de partidos convencionais. Os avances de opcións políticas de extrema dereita, ou mesmo neofascistas, en Europa, xa deron un sinal de alarma que confirmaba que a era Trump viñera para crear tendencia. Bolsonaro está chamado a ser un dos seus referentes nos países de economías emerxentes con grandes expectativas de crecemento económico -o que non sempre vai ligado ás melloras sociais-. Ese crecemento nun país con bolsas inesgotables de petróleo, autosuficiencia enerxética e unha das maiores reservas de madeira e auga do mundo, podería facerse con criterios medioambientais ou con maior explotación dos recursos e lucro inmediato para os capitais que apoiaron a súa campaña electoral.

O que aconteza no Brasil en materia de medio ambiente terá unha inmediata repercusión no resto do mundo, e esa será unha das claves a contemplar da nova etapa que ameaza, sen ambaxes, a un maior crecemento das clases medias polo modelo de sociedade que proclama. Un modelo que responde, sen dúbida, a unha maioría de votantes que en sucesivas enquisas viñan demostrando que a confianza na fórmula democrática caera até os niveis máis baixos, con máis dun 40 % afirmando nas enquisas que estarían dispostos a asumir un golpe militar «para combater o crime e a corrupción».

O tempo que abre a vitoria de Bolsonaro, a versión máis latina de Trump, aféctanos en termos de esixencia de calidade democrática, de acción exterior e de impacto sobre a nosa economía, nomeadamente a vinculada á cultura e aos intereses dos galegos residentes alí. Nos tres institutos Cervantes radicados naquel país, a área de lingua galega e as relacións económicas derivadas da cultura estaban chamadas a ser unha parte cada vez máis importante, logo do achegamento de Galicia cara á comunidade dos países de lingua portuguesa e a aposta decidida do novo director da institución, Luis García Montero, por abrir maiores espazos á nosa lingua. Galicia, un país pequeno, ten alí unha importante representación de 48.000 residentes con relevancia indiscutible en Baía, onde crearon importantes institucións sanitarias e asistenciais, e con presenza importante en Río de Janeiro ou Santos, como colectividade de doada integración por compartirmos o tronco común da nosa fala, e con embaixadoras do talle internacional da escritora Nélida Piñon.

O que aconteza no Brasil é de suma importancia para a axenda política galega e para a nosa propia axenda emocional e persoal.

Elena Francis. Educación sentimental durante el franquismo (presentación en Vigo)

O 31 de outubro, a editorial Cátedra organizou unha presentación en Vigo da investigación ELENA FRANCIS. EDUCACIÓN SENTIMENTAL DURANTE EL FRANQUISMO, de Rosario Fontova y Armand Balsebre. Convidáronme a participar e o fixen co maior agrado. Deseguido deixo o texto que utilicei, en castelán, porque así o requería o motivo.

 

María Xosé Porteiro

Vigo, 31 de outubro de 2018.

Allá por el año 1982, cuando el programa todavía se oía en la radio pues sus emisiones duraron hasta 1984, comenzó a circular un rumor que confirmaba una vieja sospecha: Elena Francis era un invento propiciado por el régimen franquista e incluso hubo alguna publicación que así lo confirmaba. Hubo cierto revuelo hasta el punto de motivar el desmentido del programa que aseguraba lo contrario, que había una persona con ese nombre, con una edad próxima a la setentena y absolutamente opuesta a aparecer en público. En aquellos años ya habíamos leído a García Márquez y éramos fieles seguidoras del realismo fantástico que en Galicia habíamos probado ya con la memoria deformande de que hacía gala Alvaro Cunqueiro. Sólo así se entiende que tamaña fake new pasara sin pena ni gloria. Trump no lo habría hecho mejor pero que no se entere no vaya a declararnos la guerra por quitarle la primacía en esto de defender la invención por encima de la verdad.

Vaya esta anécdota como previa a la interesantísima investigación que nos ofrece el libro que venimos a presentar hoy aquí. Encuadrable, sin duda, en el campo de la antropología social y de la investigación sobre la radio como medio de masas, tenemos en nuestra manos una obra que nos transporta a la época en que las mujeres eran ciudadanas de segunda categoría en este país. Este trabajo nace a partir de la aparición de más de un millón de cartas destinada a Elena Francis en un edificio abandonado en la provincia de Barcelona. Los autores nos contarán los detalles de este comienzo que también parece más propio de las primeras páginas de una novela que de un relato fiel a la realidad. De ese millón, Rosario Fontova y Armand Balsebre analizaron algo más de 4.000 correspondientes a la parte de la emisión del programa más lejana a la normalidad democrática, creo que terminan en 1972 y antes he dicho que las emisiones aún se mantuvieron en antena 12 años más. De su análisis directo y de la contextualización realizada ha salido este libro, editado por Cátedra, que ya en el título nos indica su propósito: Las cartas de Elena Francis, una educación sentimental bajo el franquismo.

Es un imprescindible análisis socio-cultural de las mujeres españolas durante el franquismo, con perspectiva de género, y también del impacto social que tuvo -y sigue teniendo- la radio como medio de comunicación de masas. Son mujeres, básicamente de clases poco favorecidas, principalmente amas de casa, empleadas del hogar, trabajadoras manuales… de edades que abarcaban desde la adolescencia hasta la vejez. En ellas se aprecian los problemas que tenían que resolver las más jóvenes, reprimidas e inexpertas por el doble mandato político y religioso que predominaba sobre el familiar, o lo incrementaba. No me adelantaré a lo que la autora y el autor sin duda les quieren contar, pero me permito anticipar que no hablaban precisamente de inquietudes políticas o sociales.

La política se había ocupado de la dislocación de la educación de las madres que habían conocido la segunda república y luego se vieron educando a nuevas generaciones en una dictadura. A sus hijas, que fueron madres de las generaciones de los años 50, 60 y 70, ya no les había tocado una sociedad donde existía el divorcio, el sufragio femenino o la prohibición del tráfico y comercio de mujeres para consumo sexual.

francis

Y la otra pata que nos fascina de este trabajo, es la radio, el medio más caliente, que penetra como la lluvia menuda: parece que no moja, pero empapa. Hoy en día nos sorprende y entendemos con dificultad que un país como Corea del norte pueda vivir aislado del mundo. El gobierno puede controlar hasta el más mínimo detalle de la información que se recibe en todo el territorio y los medios oficiales crean una realidad ficcionada que se asume como buena por la población. Así ocurría también en la España franquista, sólo que la radio fue la ventanita entre abierta por la que entraba algo de luz mediante las emisiones internacionales. La radio fue una su ventana oscura. BBC, Radio Pirenaica, pudieron contra el miedo a la delación, pero su audiencia era mayoritariamente masculina.
Pero en la España cerrada en sí misma, la radio del país la radio entraba en las casas, no sometía a las mujeres a la exposición pública. El horario femenino por excelencia tenía que ver con la recogida de la cocina y las horas de después de comer, con los hijos en el colegio, el marido en el trabajo, y ellas solas, pero acompañadas por miles de oyentes en una red social cuya dimensión como FORMA DE RELACIÓN SOCIAL ANÓNIMA tenemos pendiente de analizar.
Mujer sin rostro, la mujer que habla en el templo es una pecadora. Tertuliano.
Mujer sin voz, la que escribe. La palabra sale de un rostro descubierto, la radio vela esa imagen. Era un burka asumible por el régimen y por ellas mismas que se atrevían a hacerlo por el anonimato, una forma de protección.
Y la letra… Y la redacción… Y la falta de acceso a la educación como norma. Todo un relato político en el análisis grafológico que merecerían, porque el valor de la escritura va más allá de lo neuronal y nos sitúa en la sociología de la miseria o de la discriminación.
Las cuatro reglas y un analfabetismo funcional como pauta mayoritaria.
Y así y todo sacaron adelante familias numerosas, con el trabajo de sus manos y una voluntad de acero.
No existía apenas clase media. Un embarazo y un parto podían poner en peligro, mucho más que ahora, la vida de la madre y de la criatura. La falta de un hombre que diera “protección” a la familia era un desastre. Emigración para escapar de matrimonios indeseados, una forma de Divorcio a la Española que no ha sido abordado desde esta perspectiva, cruel, pero verosímil a la vista del número de casos que conocemos en la huída al exterior de los varones..
El matrimonio fue también una cárcel para los hombres, imaginemos a los homosexuales. Y para las mujeres en su práctica totalidad, por la misma razón de preferencia sexual ignorada o reprimida, por sentirse incapacitadas jurídicamente para la patria potestad, para sacar un pasaporte o para seguir trabajando después de casadas.
Las cartas que analizaron Balsebre y … fueron escritas por nuestras madres, nuestras abuelas, fisiológicas o sociológicas.
Las hijas bastardas del patriarcado que no pudieron cobrar una pensión hasta la creación de las no contributivas, en los años 90, y eso si no habían estado casadas. Mi madre se murió suplicando una pensión. Tenía 97 años. Había trabajado como nadie, pero estaba en la cartilla de la seguridad social de su marido, mi padre, y tenía derecho a esas prestaciones y a nada más. Ni dinero para la peluquería de los sábados, ni para comprar ropa interior sin pedirlo. Así toda la vida. Tenemos una deuda moral con esas generaciones que sostuvieron este país con su aporte al PIB no cuantificado pero ingente. Eran los servicios privados de lo que luego fue público: la atención a menores, mayores y dependientes; las primeras maestras; las cocineras; limpiadoras; administradoras; modistas…
Me he emocionado con estas historias tan ingenuas y tan dramáticas a un tiempo. Tan tiernas, por qué no. Y que revelan situaciones tan injustas.
Cuando terminó la emisión del C. de E. F. las españolas ya podían votar otra vez. La constitución las reconocía como ciudadanas de primera con derechos que para algunas eran inesperados por desconocidos. Mi suegra no entendía que yo pudiera casarme y seguir trabajando. Decía que eso no podía ser. Y no pudo porque la costumbre era más fuerte que la ley, todavía en aquel momento.
La educación emocional de las generaciones de las mujeres de la posguerra y los primeros años de la democracia estuvo en los seriales radiofónicos y dejó paso a los culebrones y novelas televisivas que hasta hace bien poco venían de países con mayor atraso social y cultural que el nuestro, por si se nos olvidaba que lo más importante era cazar a un hombre mayor y con dinero, que si teníamos un hijo de un señor podríamos chantajearlo y conseguir algo a cambio, que nada hay peor que no saber quiénes son nuestros progenitores y que como nuestra madre, no hay ninguna, excepto nosotras mismas cuando llegamos a ese papel, único por lo que podemos pasar a una categoría mitificada y redentora. Las continuadoras del linaje paterno. Las del apellido en segundo lugar. Las compañeras de Adán. Compañeras del hombre, que no pares, sexo secundarizado, palabra de Dios.
La audiencia compartía en el consultorio sus problemas y su frustración. Una madre con cuatro hijos confiesa la infidelidad de su marido. Elena Francis le da el siguiente consejo: “Es mucho mejor que se haga la ciega, sorda y muda. Procure hacer lo más grato posible su hogar, no ponga mala cara cuando él llegue”. La receta es parecida para otra mujer que se presenta como “esposa desgraciada” y habla de las palizas que le da su marido en presencia de su hija de diez años: “Sea valiente, no descuide un solo instante su arreglo personal. Y cuando él llegue a casa, esté dispuesta a complacerlo en cuanto le pida”.

Si Dios fuera mujer no tendría barba blanca ni sexo masculino. Eva no habría salido de una costilla, o sea, del cuerpo de Adán copiando la razón natural de que los hijos salen del vientre de las madres, milagro imperdonable.

Si Dios fuera mujer no habría sido pecado comer el fruto prohibido del árbol de la ciencia porque no nos habría negado el derecho al conocimiento.

Si Dios fuera mujer dudo que hubiera existido un parangón masculino de Elena Francis.

En fin, perdonen esta broma-digresión. Ya saben que las religiones son códigos simbólicos para perpetuar sistemas sociales mediante normas indiscutibles y por eso lo he traído a colación.

El franquismo se sirvió de la religión católica, y del apoyo de su autoridad, como justificación para la jaula en la que estuvimos las mujeres, del mismo modo que en la actualidad otros sistemas igualmente autoritarios utilizan otras religiones, como la musulmana, con el mismo fin.
En fin. Hoy tenemos la oportunidad de hacer un viaje en el tiempo y no la podemos desaprovechar.

Vamos a ponernos el velo o la mantilla para ir a misa de domingo, bajemos las bastillas de nuestras faldas y pongamos cremallera a los escotes. Shhhhhh… Encendamos la radio. Estamos en la media tarde de un día cualquiera de 1950 y la sintonía de Indian Summer anuncia el comienzo del Consultorio de Elena Francis, revisado, troceado, analizado y puesto a nuestra disposición por mis compañeros de mesa.

Música a primer plano y fondo

Locutor:

A sentenza do caso Iria Pinheiro. Unha análise comparativa.

Resultado de imaxes para asociación de actores e actrices de galicia

Publicación da Asociación de actores e actrices de Galicia na que se recolle a análise que me pediron arredor da sentencia contraria á denuncia de Iria Pinheiro por razón de acoso sexual:

http://aaag.gal/novas/328/sentenza-iria-pinheiro-porteiro?fbclid=IwAR09NzDHQDPxG3GXHKJYdYu10XdJjjYsgodOR1vaVQbJKt4Vh4JjbpkjBNQ

29/10/2018 10:00
María Xosé Porteiro, xornalista, escritora e feminista. Ex deputada no Parlamento de Galicia (1989-1997) e no Congreso dos Deputados (2004-2007).

A xustiza non é intocable, pero precisaríamos que o fose por telo gañado a base de ser xusta e cabal. Sen un estamento de garantía somos unha cidadanía indefensa e cómpre dar batallas que axuden a facer avances sociais máis rápidos e firmes. Do contrario, o medo calará as demandas de igualdade e liberdade que precisamos para o cambio social pendente que representa o ideal feminista. Daquela, a sentenza contraria a demanda presentada pola actriz Iria Pinheiro por tratamento recibido no contexto laboral, que ela considera atentatorias contra os seu dereitos fundamentais e que poderían considerarse acoso sexual, laboral ou por razón de sexo, precisa dunha lectura demorada encadrada no contexto legal vixente, para podermos achegar unha valoración que teña en conta os materiais xurídicos e/ou opinións e percepcións subxectivas que nela se atopan.

A Ley Orgánica 3/2007 para la igualdad efectiva de mujeres y hombres marca as diferenzas e coincidencias entre o delito por Acoso sexual e o de Acoso por razón de sexo no ámbito laboral. Segundo estas definicións, a situación que motivou a denuncia de Iria Pinheiro, entraría, de cheo, na segunda casuística: acoso por razón de sexo no ámbito laboral, que se recolle e desenvolve no artigo 7º, e complementa á de acoso sexual como formas de discriminación por razón de sexo no ámbito laboral, como tentarei expoñer e comentar deseguido, sen pretender ocupar o espazo que lles é propio ás profesionais do dereito, pero desde a longa experiencia lexislativa nas etapas en que fun membra dos Parlamentos galego, español e da Asemblea Parlamentaria do Consello de Europa, entre 1989 e 2007.

Sen dúbida, na miña lectura dos recursos legais existentes e do xeito en que foron estimados ou desestimados inflúe a miña percepción feminista da realidade, que nin intento eludir nin podería agochar. Se cadra, o que se bota de menos neste caso, e similares, é precisamente a escasa capacidade da Administración de Xustiza para comprender e descodificar -como ben dicía Llerena Perozo no seu artigo sobre esta cuestión- os estereotipos, os clixés e os prexuízos vixentes en materia de xénero neste estamento do sistema democrático. A semellanza entre o sucedido a Iria Pinheiro co descrito pola súa colega catalá Julia Barceló, ou o posicionamento que mulleres xuristas e feministas, coma a Asociación Themis, están a facer da conveniencia de inverter a carga da proba nos casos de agresións por razón de xénero, amplía a ollada deste caso que está a mobilizar a escena galega, poñendo sobre a mesa contradicións ideolóxicas; manifestacións de forza por parte de grupos poderosos no mundo do espectáculo; respostas de todo tipo e variedade; e, sobre todo, a necesidade de abrir un debate sereno pero firme ao respecto.

download.png

Adianto as miñas conclusións, que posteriormente se razoan:

  1. A denuncia de Iria Pinheiro reflicte moitasdas circunstancias recollidas na Lei que, na miña opinión non docta, mais tampouco cega, non chegaron a ser consideradas na hora de ditar sentenza: no contexto dunha relación laboral, exercendo o traballo de actriz para un programa televisivo “para adultos”, a denunciante sente que a persoa que a dirixe se excede nas súas funcións estritamente profesionais e adoita facer comentarios sexistas, con comportamentos irrespectuosos, desde unha posición preeminente a respecto dela e das persoas que son chamadas a declarar como testemuñas, con reincidencia nos comportamentos e na percepción da súa persoa coma un obxecto sexuado: muller de bandeira, curvilínea, utilizando un vocabulario innecesariamente explícito, conformando un conxunto de feitos que denotan a normalización que desde o masculino se fai, no patriarcado, do feminino como algo manipulable e secundarizado diante da percepción dominante do home. Na lectura da sentenza semella entreverse que a actriz dubida entre considerar acoso laboral ou sexual o que lle está a acontecer, pero que, á marxe do enunciado a elixir, pasou por unha situación que está recollida, nitidamente, no ordenamento legal en vigor.
  2. No que respecta ao Protocolo de acoso laboral, sexual, e/ou por razón de sexo aplicado pola empresa onde acaeceron os feitos denunciados, que na sentenza se considera como unha confirmación da inocencia da persoa acusada, non se acredita que na semana escasa que se dedicou a solucionar este asunto, se tivesen en conta as caucións que a Ley de Igualdad establece como actuacións que deben ter as organizacións fronte ao acoso sexual. En primeiro lugar, facilitando actuacións preventivas pero tendo en conta tamén a posibilidade de establecer accións sancionadoras, mediante procedementos sistematizados con mecanismos e instrumentos axeitados, para garantir as vítimas a privacidade e obxectividade precisas en situacións que afecten a súa saúde e ao seu traballo.

De feito, o expediente que achega a empresa, emitido a mediados de ano,relativo á denuncia de Iria Pinheiro, leva o número 1 de 2017, o cal indica que o Protocolo é aplicado pola empresa por vez primeira, cando menos nese exercicio. Segundo recolle a sentenza, consistiu en interrogatorios a outros traballadores da empresa, a título de testemuñas. Non se di se foron chamadas a parte denunciante e a denunciada, directamente ou a través de representantes, nin se se procurou presenza ou mediación sindical e legal, especializada nestes temas. Resulta difícil comprender que, sen antecedentes previos nin hábito de poñelo en funcionamento, o Protocolo aplicado puidese cumprir todos os requisitos anteriormente citados e que veñen recollidos na lexislación vixente. Unha denuncia de acoso na contorna laboral pode ser resolta, sen necesidade de chegar aos tribunais, cando existen mecanismos e medidas eficaces, consonte a lei, nas organizacións onde acontecen. Do contrario, pode quedar nun procedemento laboral enganoso ou inútil por máis que se lle designe como Protocolo.

download-1.jpg

 

Análise de materiais citados:

Para a análise que se fai a continuación da sentenza contra a demanda interposta pola actriz Iria Pinheiro ante feitos que poderían ser constitutivos de delito por acoso sexual, laboral ou por razón de sexo, utilizáronse as seguintes fontes.

Documentación oficial do Ministerio de Igualdad, datada en 2010, en particular o material dirixido a “Implantación de planes de igualdad en organizaciones laborales” titulado “Acoso sexual y acoso por razón de sexo en el ámbito laboral”.

Posición da Asociación de Mujeres Juristas, Themis (https://www.europapress.es/epsocial/igualdad/noticia-mujeres-juristas-quieren-codigo-penal-donde-acusado-tenga-carga-probar-consentimiento-explicito-20180712134750.html) sobre a conveniencia de inverter a carga da proba nos xuízos sobre violencia ou agresións ás mulleres.

A comparación co recente movemento promovido en Cataluña pola actriz Julia Barçeló denunciando a frecuencia do acoso sexual no ámbito laboral das artes escénicas, #SerActriuÉs, lanzado polo colectivo Dons i Cultura(https://www.eldiario.es/catalunya/audiovisual-espanol-preparados-MeToo-companeros_0_814369239.html publicado o 16 de setembro pasado).

  1. Contexto legal

Na citada Lei Orgánica 3/2007 para a igualdade efectiva de mulleres e homesestablécense matices entre os conceptos de acoso sexual e acoso por razón de sexo. No acoso sexual o fin último das accións que motivan a denuncia é a intención de establecer una relación ou crear situacións de contido claramente sexual. No acoso laboral preténdese a fartura e abandono de motu proprio de persoal do que a empresa quere desfacerse. Porén, no caso de acoso por razón de sexo, pode ser considerado como tal calquera comportamento realizado en función do sexo dunha persoa, co propósito ou o efecto de atentar contra a súa dignidade e de crear un entorno intimidatorio, degradante ou ofensivo. O acoso sexual e o acoso por razón de sexo son considerados demostración da desigualdade entre mulleres e homes no ámbito laboral, e son cualificadas como vulneracións do principio de igualdade.

O acoso sexual e o acoso por razón de sexo coinciden en que:

  • Teñen como consecuencia unha degradación no ambiente de traballo con repercusións negativas.
  • Reflicten as relacións sociais de poder entre mulleres e homes causadas polos roles que lles son atribuídos socialmente
  • Son maioritariamente as mulleres quen sofren estas situacións nas que elas son percibidas coma suxeitos en inferioridade de condicións respecto do poder.

  • As investigacións desenvolvidas en torno ao acoso por razón de sexo indican a baixa taxa de queixas reportadas.

  • Moitas vítimas teñen dificultade para expresalo ou involucrar a alguén na súa contorna (persoal ou profesional), e máis aínda para denuncialo.

  • Poden identificarse os factores que limitan a visualización e comunicación destas situacións.

  • Porén, a definición de Acoso por razón de sexo exclúe a responsabilidade da vítima na situación e céntrase no carácter aldraxante (intimidatorio ou degradante) da conduta de acoso, determinando que o feito de que a persoa que o sofre rexeite ou se someta ao mesmo, non condiciona que o feito constitúa, per se, acoso sexual. As consecuencias son menos directas que no acoso, pero, entre as varias situacións que se poden identificar como acoso por razón de sexo na Ley de Igualdad, contémplanse varias que coinciden coa denuncia presentada por Iria Pinheiro:

    • Bromas e comentarios sobre a aparencia ou condición sexual da traballadora ou traballador.
  • Uso de imaxes, fotografías ou debuxos de contido sexualmente explícito.
  • Comunicacións de contido sexual e carácter vexatorio.

  • Contacto físico deliberado e non solicitado, ou un achegamento físico excesivo ou innecesario.

  • Comportamentos que busquen a aldraxe ou vexame da persoa traballadora pola súa condición sexual.

  • A tipoloxía é máis ampla e, establece tamén que un único episodio non desexado pode ser considerado delito.

  • download-2.jpg

     

    O acoso sexual é máis concreto, na súa definición:

    É acoso sexual calquera comportamento de carácter sexual contrario á vontade dunha persoa e que atente contra a súa dignidade.

    Habitualmente vai vinculado a unha relación desigual de poder. O límite do que se considera acoso sexual non sempre se percibe igual para ambas as partes.

    Inclúe chistes con connotacións sexuais, suxestións verbais, chiscadelas, abrazos, beliscos, proposicións indecentes e relacións sexuais impostas pola forza, forman parte dos sinais que alertan dunha situación de acoso sexual.

    Resulta difícil, e así o recoñece a propia lei, identificar a natureza do que constitúe unha situación de acoso, pois, un mesmo feito pode, ou non, ser considerado así por diferentes persoas segundo as diferentes percepcións sociais do esperable nos homes, nas mulleres, e nas relacións entre uns e outras. En definitiva, interveñen os estereotipos, crenzas e mitos relacionados co sexo e co xénero (sic). Daquela, do mesmo xeito que quen acosa pode sorprenderse de que a súa conduta sexa considerada ilícita, unha vítima de acoso pode inhibirse de denunciar o seu malestar por medo a mal interpretar un acto de camaradería ou unha conduta normal.

    Outra dificultade engadida para as vítimas á hora de dar o paso de denunciar o acoso é decidir o momento adecuado: Se o fai axiña, pode considerarse esaxerada, como unha mala interpretación dun acto de confianza, o cal pode xerar un clima de animadversión cara á propia vítima e restar credibilidade a calquera outra conduta agresiva que puidese producirse no futuro. Pero se a denuncia se produce despois de varias agresións pode poñer en cuestión a coherencia da súa actuación, debendo xustificar por que se tolerou ou permitiu unha conduta inadecuada, susceptible de ser considerada como acoso, ata ese momento, desculpando a conduta de quen o cometeu.

    O clima das empresas ou organizacións pode ser máis ou menos tolerante cara a estes comportamentos e isto inflúe tamén en como se percibe o problema, sendo o máis frecuente a tendencia á negación. Daquela, a contorna laboral inclínase pola procura de dobres intencións (intereses ocultos) na persoa que sofre a situación de acoso que pasa a ser culpabilizada e fronte á que se establece unha resistencia ou pasividade á resolución do conflito e/ou se presiona as posibles testemuñas. A frecuencia coa que se constatan estas situacións, e a gravidade das mesmas, levou a que desde a normativa se invertese a carga da proba nos casos de acoso, e se tivesen en conta medidas para a protección e tutela das vítimas no caso de denuncia. Deste xeito, naqueles procedementos nos que as alegacións da parte actora se fundamenten en actuacións discriminatorias por razón de sexo, corresponderá á persoa demandada probar a ausencia de discriminación nas medidas adoptadas e a súa proporcionalidade. Algo que pode deducirse do contido literal da sentenza cando non se indica que o tribunal o fixese neste caso.

    A sentenza que nos ocupa é un exemplo claro dunha posición radicalmente contraria, como pode apreciarse na lectura do Punto Cuarto dos Fundamentos de Derecho, que se reproduce deseguido literalmente, tanto na lingua utilizada, o castelán, como no que atinxe á ortografía e sintaxe:

    “En el entorno del Tribunal no se trata de situar al demandado ante la prueba diabólica de un hecho negativo, como es la inexistencia de un móvil lesivo de derechos fundamentales, sino de que le corresponde probar, sin que le baste el intentarlo que su actuación tiene causas reales, absolutamente extrañas a la pretendida vulneración de derechos fundamentales , y que tales causas tuvieron entidad suficiente para adoptar la decisión, único medio de destruir la apariencia lesiva creada por los indicios. Se requiere la necesidad de aportar una “prueba verosímil” o “principio de prueba” revelador de la existencia de un fondo o panorama discriminatorio general o de hechos de los que surja la sospecha vehemente de una discriminación por razones sindicales.

    Ahora bien, como recordaron las TC SS 21/1992, de 14 feb. (FJ 3) y 266/1993, de 20 sep (FJ 2), para imponer al empresario la carga probatoria descrita resulta insuficiente la mera afirmación de la existencia de discriminación o de lesión de un derecho fundamental, sino que tal afirmación haya de reflejarse en unos hechos de los que resulte una presunción de apariencia de la realidad de aquella discriminación o lesión. Se hace necesario, por tanto, que quien afirme la referida vulneración acredite la concurrencia de indicios racionales de la probabilidad de la existencia de la lesión alegada. La aportación de tales indicios es, así, el deber que recae sobre el demandante, quien está lejos de hallarse liberado de tal carga probatoria y a quien no le basta alegar, sin más, la discriminación o lesión. Se hace necesario, por tanto, que quien afirme la referida vulneraciñon acredite la concurrencia de indicios racionales de la probabilidad de la existencia de la lesión alegada, aun cuando no pueda servir para formar de una manera plena la convicción del juez sobre la existencia de hechos normalmente constitutivos de la vulneración de derecho, permita alcanzar una creencia racional sobre su certeza.”

    Doutra banda, para protexer as persoas denunciantes de posibles represalias, a lei tamén considera discriminación por razón de sexo a “calquera trato adverso ou efecto negativo que se produza nunha persoa que presentase unha queixa, reclamación, denuncia, demanda ou recurso, de calquera tipo, destinados a impedir a súa discriminación e a esixir o cumprimento efectivo do principio de igualdade de trato entre mulleres e homes.” Esta combinación de situacións e percepcións veñen reiterar a necesidade de que as organizacións laborais comprendan que a inexistencia de denuncias non significa necesariamente que non existan situacións de acoso sexual ou de acoso por razón de sexo e que adopten posicións e establezan medidas que fagan patente a súa intolerancia ante situacións que mingüen a saúde e a seguridade de traballadoras e traballadores na contorna laboral.

    Os efectos negativos do acoso sexual e do acoso por razón de sexo sobre a vítima son patentes a diferentes niveis: estrés, ansiedade, depresión, insomnio, cansazo, e diversas alteracións da saúde, sentimentos de culpa, mala imaxe de si mesma, baixa da autoestima, bloqueo para as relacións saudables con outras persoas, e, finalmente logo dun perigoso desgaste de saúde, pode producir o deterioro no desempeño do traballo, menor rendemento, ou absentismo, ata que leve, mesmo, ao abandono do posto de traballo para non ter que enfrontarse ao acoso.

    Mesmo cando a sentenza recoñece que a actriz se negou a participar na segunda temporada do programa, aducindo o acoso sufrido, é moi reveladora esta parte final dos Fundamentos de Derecho na que se explican as razóns polas que se toma a decisión e que tamén se transcriben de xeito literal a todos os efectos:

    “Todo lo expuesto lleva a esta Juzgadora a considerar que ningún acto atentatorio de derecho fundamental se ha llevado a cabo por parte del demandado hacia la actora, toda vez que no han quedado acreditados ninguno de los hechos descritos en el escrito de demandada, y que era calificados por la actora como humillantes y degradantes, por ir referidos a su físico y al hecho de ser mujer, por tener un contenido de índole sexual y con la finalidad de menospreciarla y humillarla ante sí misma y ante los demás.

    No se puede negar que ha quedado acreditado que la actora no se sentía cómoda en el programa, ni con los personales, ni con el vestuario de cada uno de ellos, ni con el guión adjudicado, que posiblemente no encajaba en el formado del programa, un “late night” que pretendía ser un programa de humor, de parodia, con todo jocoso y a veces hasta pícaro, pero Ello no empece a que todo fuera dirigió a humillar y vejar a la actora; en el progama trabajan otras compañeras, entre ellas Dª———— que podría estar en una situación similar a la de la actora, la cual, no percibió ni sintió esa situación de acoso o humillación ni por parte del Director ni tampoco por el programa en sí, ni por los personajes, ni por el contenido de los guiones, a pesar de que estaban confeccionados en tono cómico, irónico, de parodia y a veces hasta sexual, y que respondían quizás al formato del programa, la hora en la que se emitía (medianoche) y a lo que demandaban los espectadores del mismo, que al fin al cabo son los que marcan la pauta de los productos que finalmente se ofrecen por televisión, no en vano el programa renovó otra temporada, ya esta vez sin la actora pero por su propia voluntad.”

    1. Mecanismos de solución non xudiciais. O protocolo da empresa.

    A Ley Orgánica de Igualdad entre Mujeres y Hombres estipula que o Protocolo establecido para estes casos ten que incluír, cando menos, información relativa a:

    Posicionamento da organización fronte ao acoso: concepto e tipificación do acoso.

    Cursos de denuncia

    Medidas cautelares. Procedementos informais. Procedementos formais.

    Réxime disciplinario e sancionador.

    Recursos humanos, técnicos e materiais, establecendo quen van desenvolver os labores de apoio, asesoramento e investigación das denuncias, e posibilitando a participación da dirección da organización e a representación legal de traballadores e traballadoras. Para o correcto desempeño das súas funcións, as persoas encargadas de aplicar o Protocolo deben estar formadas sobre as tipoloxías de acoso sexual, acoso laboral e acoso por razón de sexo, con información legal ao respecto, e con habilidades sociais para a atención a vítimas.

    As persoas compoñentes deste equipo non poden ter unha relación manifesta de amizade ou inimizade con ningunha das partes, nin relación de xerarquía (subordinación ou superioridade).

    As funcións da comisión serían recibir as denuncias, facer a investigación pertinente; xestionar as medidas cautelares precisas; elaborar un informe coas conclusións da investigación; instar á dirección a apertura de expediente disciplinario cando corresponda, informando das sancións a impoñer e supervisando o seu cumprimento efectivo; e velar polas garantías do Protocolo de actuación. Nestes casos recoméndase establecer cursos de denuncia diferentes aos utilizados habitualmente para outros problemas de relacións laborais, xa que, na maioría dos casos, estas deben dirixirse á persoa superior inmediata, e iso pode incomodar á vítima, ou cando se trate de persoas de diferente sexo, pode, tamén, cohibir a vítima.

    A lei recomenda, como xa se sinalou, que é fundamental que as persoas asignadas reciban formación sobre resolución de conflitos, procedementos da organización, e Información sobre as leis de aplicación, para realizar este labor coas garantías necesarias.

    A leiestablece, tamén, a responsabilidade das organizacións laborais de garantir un ambiente laboral libre de acoso e de establecer medidas para a prevención e a actuación e sanción do acoso sexual, e do acoso por razón de sexo, a fin de promover condicións de traballo que os eviten, arbitrar procedementos específicos para a súa prevención e para dar curso ás denuncias ou reclamacións que poidan formular quen fose obxecto do mesmo. Con esta finalidade estableceranse medidas negociadas cos representantes dos traballadores e incorporarase nos Plans de Igualdade das organizacións laborais, a prevención do acoso sexual e do acoso por razón de sexo.

    Finalmente, o Protocolo ten de contemplar un Réxime Sancionador previsto na Ley Orgánica de Igualdad entre Mujeres y Hombres (LOIEMH) que establece que o acoso sexual constitúe unha discriminación directa por razón de sexo, sendo unha falta moi grave, e a empresa ten poder sancionador sobre estas condutas discriminatorias que, no seu caso, poden chegar a ter posteriores consecuencias xurídicas. En todo caso, son consideradas infraccións moi graves en materia de relacións laborais “os actos do empresario que fosen contrarios ao respecto da intimidade e consideración debida á dignidade dos traballadores, durante este trámite e posteriores consecuencias.

    A valoración que fai a sentenza que estamos a comentar da por bo o procedemento do Protocolo aplicado pola empresa sen que conste que tivese confirmada a idoneidade do mesmo nin a conformidade legal coa súa aplicación por parte da mesma, dando ao procedemento seguido e a súa resolución o máximo valor acreditativo para o fallo desestimatorio posterior:

    “Por último, indicar que la actuación de la empresa demandada, la productora, tan pronto como tiene conocimiento de los hechos denunciados por la actora, fue correcta, esto es, incoar el Protocolo de acoso laboral, sexual, y/o por razón de sexo que tiene la empresa, con la finalidad de averiguar la veracidad de los hechos relatados por la demandada, entrevistándose con los trabajadores del programa, entre ellas —————————— las cuales confirmaron que no habían sentido ningún trato incomodo por parte del Director del programa, así como que tampoco habían presenciado ningún trato o comportamiento que pudiera ser calificado como acoso sexual del Director a la demandante, por lo que procedieron el archivo del mismo

    (…/…)

    Por tanto, en el escenario descrito, no concurren elementos indiciarios de entidad suficiente para poder inferir con un mínimo de solidez, seriedad y contundencia que los demandados, y en concreto el Director hayan protagonizado una serie continuada de conductas que bajo una apariencia de neutralidad estuvieran dirigidas a agredir su derecho fundamental a la integridad moral, y mucho menos sexual, como se indica por la demandante

    …/…)

    Por todo ello ha de considerarse que no existe vulneración de derechos fundamentales y en consecuencia la demanda debe ser desestimada (…/…)”

    1. Acoso sexual e por razón de sexo: manifestación de violencia de xénero.

    Segundo un informe da asociación de mulleres xuristas Themis, as macroenquisas do Ministerio de Sanidade e estatísticas do Poder Xudicial, constatan o sesgo de xénero que se dá na Intervención da Xustiza nos delito de Violencia machista:

    Só se denuncia un máximo do 25% das agresións.

    O 60% destas denuncias fanas as propias vítimas, por decisión propia; un 30% a policía. O 10% restante, familiares ou veciños.

    Son sobreseídas o 79% en Pontevedra, mentres que na Rioxa non sobrepasan o 34%.

    Nun 27% das denuncias pídense medidas de protección para a muller, pero, de media, só se lle garante á terceira parte (9%).

    Só o 22% de entre todas as denuncias teñen consecuencias condenatorias, é dicir, queda probada a culpa do agresor.

    O 77% das denuncias restantes por violencia machista non prosperan malia que só un 0.4% se proban como denuncias falsas, o que carrexa condenas de ata tres anos de cárcere por unha denuncia falsa. Noutros países, coma o Reino Unido, chegan ao 3%

    Os casos de violencia de xénero, igual que ocorre nos de abuso e agresión sexual, danse con moita frecuencia en espazos de intimidade sen que medien testemuñas externas nin gravacións lícitas que o acrediten. É a palabra dunha persoa contra a doutra.

    Themis, organización feminista, considera que a presunción de inocencia pode poñer en xaque a seguridade das mulleres. Argumenta que o principio xurídico dein dubio pro reo apareceu como garantía ante a persecución monopólica do Estado en contra do delincuente. É dicir, para protexer á parte máis fráxil (un individuo) dun proceso penal. Este principio procuraba nivelar, aínda que fose parcialmente, a desigualdade entre dúas partes litigantes.

    É por iso que a presunción de inocencia invértese nun bo número de excepcións do noso ordenamento xurídico, dependendo de quen se entenda que ten a tixola polo mango (quen teña máis poder). No ámbito civil, acontece nas alegacións sobre actuacións discriminatorias (o bar debe demostrar que non discriminou o cliente pola súa raza ou orientación sexual), ou de responsabilidade civil e seguros na circulación de vehículos a motor (quen atropelase a un peón debe demostrar que foi o peón quen provocou a neglixencia).

    Porén, no eido penal, atópanse menos excepcións, pero é o caso, por exemplo, dos denunciados por calumnia ou inxuria contra o funcionariado, no que a parte denunciante só poderá evitar a condena se pode demostrar a verdade dos feitos denunciados (por exemplo, que un xornalista denuncie que un servidor público teña caído en prevaricación). No resto dos casos, adoita primar a presunción de inocencia, aínda que, ás veces, se aplica esa obrigatoriedade da defensa do acusado (p. ex. cando se sabe que alguén matou a outra persoa e o autor material alega defensa propia, é el quen ten a carga de probar que se estaba defendendo.

    En opinión de Susana Gisbert, fiscal na Audiencia Provincial de Valencia: “Mentres no caso do acusado este pode calar, en todo ou en parte, ou mentir, porque se lle recoñece tal dereito, no caso da vítima, está suxeita á obriga de dicir verdade baixo pena de falso testemuño. Iso fai que no dereito penal, a diferenza do que ocorre nos demais campos, os testemuños non teñan a mesma natureza. Daquela, cando contamos coa declaración da vítima, non é que non haxa proba, é que esta xa é unha proba en si mesma.”

    1. A situación do acoso sexual, ou por razón de sexo, nas artes escénicas en Cataluña. O caso de Iria Pinheiro non é un feito illado.

    O dramaturgo Lluís Pasqual renunciou ao seu cargo de director do Teatre Lliure logo da acusación da actriz Andrea Ros, por trato vexatorio, dentro dun suceso que acadou grande proxección nos ámbitos profesionais.

    Outra actriz catalana, Julia Barceló, promoveu en Twitter a campaña #SerActriuÉs, do colectivo Dons i Cultura, na que denuncian o machismo nas artes escénicas e audiovisuais, onde son frecuentes os casos de acoso laboral, sexual ou por razón de xénero . Ofrecen exemplos e reflexións como as seguintes:

    Ser actriz é que a miúdo te aconsellen operacións para poder ter máis traballo, que che digan que adelgaces se non queres facer só papeis de “mamá”.

    Que teñas que deixar de aleitar para devolver o teu corpo aos canons de beleza.

    Que un director che retire un papel porque non fuches cear con el, ou que crea que pode bicarte ou comentar o depilado da túa pube tras unha escena de espido.

    O machismo, a presión sobre o corpo e as condutas que bordean o acoso sexual son algo co que convivimos as actrices durante anos.

    A maioría acabamos normalizando, desde que estudas nas escolas de teatro ata que entras no sector,

    Estamos afeitas ao acoso de directores que che propoñen facer un proxecto e quedar para cear, e se te negas logo non hai papel para ti.

    En castings e ensaios nos que hai escenas de sexo ou espido, adoitan ser moi hostís, sobre todo nos comentarios e o trato vexatorio ao redor das escenas.

    As actrices estamos sometidas a unha enorme sexualización e presión polo noso corpo porque o discurso da ficción deixou sempre á muller coma un obxecto, un complemento na trama protagonizada por homes, e isto acábase interiorizando, mesmo como actriz.

    Non pensas que poidas opinar sobre o que pasa nunha trama ou nun ensaio, sénteste complemento e non parte activa.

    Jan Fabre (acusado recentemente de acoso sexual) di que estas denuncias rompen o “vínculo secreto” que hai entre director e actriz argumentando que ela debe aceptar o que lle diga, si ou si, porque non hai opción a negociar, que é o director quen decide como se ten que facer un espido e que os comentarios sobre o físico da actriz –a miúdo insultantes– son normais.

    Estamos nunha engrenaxe que non axuda a que a muller se libere, ao contrario.

    A nivel cultural e teatral hai que esixir que se aplique a Ley de igualdad: as programacións non son paritarias, hai máis homes dirixindo, escribindo, impoñendo o seu punto de vista, dirixindo teatros e institucións públicas.

    Non hai outra solución que as cotas, porque esa engrenaxe tende cara aos homes. Se isto cambia, seguro que afectará as prácticas a nivel humano.

    Un dos tweets denuncia o abuso de poder entre o profesorado que se leva ás alumnas súa cama, máis frecuente nun sector onde está o compoñente do corpo a corpo, no que se traballa coas propias emocións e se establece unha liña moi fina que separa o que é un abuso de poder no ámbito laboral do que é unha corrección ou unha indicación.

    Dinnos que non sabemos de que vai a profesión, que nos confundimos, pero todas traballamos con homes e con mulleres, maiores e novas, e distínguese perfectamente en que procesos de ensaios se traballa con comodidade, respecto e tamén rigor.

    Sabemos distinguir unha indicación esixente dunha falta de respecto.

    Hai xente que xoga a dicir que isto son liñas complexas no noso sector, que é cuestión de sensibilidades, pero non. É mentira.

    O debate partiu dunha queixa laboral, pero está asociado a unha reivindicación de xénero, porque crer que feminismo é só denunciar abusos sexuais, é un prexuízo.

    O feminismo é unha rede de persoas que buscan igualdade en todos os aspectos. É un movemento transversal. Defende a muller porque está máis oprimida que o home, pero tamén pode denunciar o racismo, o abuso laboral, a censura.

    Feita esta miña propia reflexión, e partillando a doutras mulleres xuristas e actrices, estou convencida de que a sentenza que nos ocupa podería ser favorable á vítima, que é quen fai a denuncia, pero resulta un claro exemplo do asumidas que están as desculpas ante comportamentos noxentos e vexatorios cara ao sexo feminino. Velaí o consentimento institucionalizado do que a mentalidade patriarcal considera pautas de comportamento normalizadas por habituais. O mesmo acontece con outras discriminacións aceptadas segundo tópicos racistas ou relixiosos da moral social imperante en segundo que contextos, que perviven mesmo por riba de lexislacións igualitarias e garantistas de dereitos. Daquela, revisar sentenzas e opinar sobre delas é un dereito e unha necesidade democrática en sociedades dignas, sobre todo, cando se converten en atrancos para avances que están previstos nas leis e referendadas pola cidadanía, e impidan avanzar, ou nos leven a situacións que deberan estar superadas.

    Deixo explícito o meu apoio para Iria Pinheiro e para todas e cada unha das mulleres que son e foron cualificadas -e castigadas- como mulleres públicas por aventurarse na praza pública, no escenario onde se dan as batallas sociais e se definen os liderados. Daquela, eu tamén son.

    Cabelos longos, ideas curtas

    https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2018/10/23/cabelos-longos-spanspan-langglideas-curtas/0003_201810G23P16992.htm

    MARÍA XOSÉ PORTEIRO 

    Gertrudis Gómez de Avellaneda foi unha escritora de renome internacional nas letras hispánicas, pero en 1853, en pleno apoxeo da súa sona, a Real Academia Española non a considerou merecente dunha cadeira. Era a primeira muller proposta desde a súa creación e supuxo un reto que se resolveu cunha trampa, pois «a Academia honraríase de contala entre os seus membros se non o impedise o que acaba de acordarse como medida xeral, fundada en consideracións das que non se puido prescindir, mais que de ningunha maneira aluden á referida señora, nin como dama nin como escritora». Un non, sen máis argumentos, que tamén recibiu en 1890 Emilia Pardo Bazán, que se autopropuxo con grande escándalo: «Ser académica! Para que? É coma se se empeñase en ser garda civil ou da policía secreta!», escribira Leopoldo Alas, Clarín. Os egrexios académicos consideraban incompatible ser muller, escribir e ter o recoñecemento público dos seus colegas. Foi rexeitada tres veces co mesmo artigo inventado para Avellaneda. Tamén foi rexeitada a entrada de Concepción Arenal na de Ciencias Morales e Políticas, que xa é dicir. Non fora ambición dela, pero atribúeselle o aserto de que a muller española só podía ser estanqueira, raíña ou prostituta. O machismo na RAG non lle andou á zaga. Cando Francisca Herrera Garrido, autora da primeira novela en galego, Néveda, foi proposta en 1945 como a primeira muller académica, ningún dos seus colegas quixo facerlle o discurso de resposta até cinco anos despois, na persoa de Antonio Couceiro.

    Pouco mudaron as cousas porque, no total das reais academias, a porcentaxe de mulleres non chega ao 11 % a día de hoxe, incumprindo, flagrantemente, a Lei de Igualdade. Daquela, a figura da pianista coruñesa Mercedes Goicoa, primeira muller en ocupar a presidencia dunha delas, a Galega de Belas Artes, en 2004, é unha excepción e un exemplo a seguir. Os informes oficiais alertan de que non se acadará a paridade até 2036 se non se toman medidas para corrixir esta anomalía. Haberá que reclamar castigos exemplares porque, polas boas, non semella que isto teña reparación. A homenaxe que lle tributa o Consello da Cultura Galega a esta muller precursora é de xustiza e chama a atención sobre unha discriminación que ten que rematar. Entre outras razóns porque elas son a grande maioría do alumnado universitario pero absoluta minoría entre o profesorado docente ou investigador, gañando entre o 10 e o 20 % menos, ou porque de 50 universidades públicas só catro teñen reitoras. Se cadra, vén a conto lembrar que non foi até 1979 que unha muller, Carmen Conde, entrou na Real Academia Española. Sorprendida pola falla de lavabos para señoras, dixo: «Foi o engreimento varonil dos académicos o que impediu que houbese mulleres na Academia; debían pensar coma Schopenhauer, que somos animais de cabelos longos e ideas curtas!»

    Arrepíanseme os pelos

    https://luzes.gal/2018/10/14/arrepianseme-os-pelos-cambio-climatico/?fbclid=IwAR2xqqBQ2DDCT-LhO72ucUFgdgD4SGj3KG5EEJJZbqBg1-_bVi6BjsTI-5Y

    Luzes. Opinión. Quinto Elemento.

    Poderíase dicir máis alto, pero non máis claro: a conta atrás cara a irreversibilidade do cambio climático dá doce anos para chegar ao colapso. Así o ven de confirmar Nacións Unidas a través do Grupo Intergobernamental de Expertos sobre o Cambio Climático que fala xa, abertamente, de catástrofe ambiental, convoca unha Revolución Verde e incide en que temos evidencias abondo de catástrofes que son consecuencia da falla de acción dun pasado moi próximo. Vénse avisando, seriamente, desde que nos anos 70 se tivo confirmación científica da influencia dos hábitos de consumo e do abuso dos recursos naturais que estabamos a crear en todo o planeta. O informe deixa claro que o cambio climático xa está a acontecer e o que vén despois será peor, agás que se tomen, urxentemente, medidas políticas de ámbito global. Entre outros cambios anunciados xa daquela, confirmáronse os anuncios dun quecemento global nun 1º, o aumento do nivel do mar e a veloz diminución do xeo mariño no Ártico.

    A noticia foi case en paralelo a fenómenos meteorolóxicos que semellaban vir para confirmala, como as inundacións que asolaron as illas Baleares. Case simultaneamente, o terrible furacán Michael sobre Miami ven de producir perdas estimadas en oito mil millóns de dólares USA, só en perdas de bens asegurados. Pero despois dos laios e condolencias polas mortes e danos materiais, todo seguerá igual. Sorprende que preocupe máis a evolución da liga ou as pequenas disputas de poder de ámbito local, nacional, ou mesmo continental, cando estamos caendo nun burato negro cunha inconsciencia incualificábel. Sabemos que o cambio climático non é un fenómeno exclusivo do noso tempo, pero si temos a certeza de que nesta ocasión é a nosa pegada sobre o planeta quen o está a producir, e que somos nós quen poderíamos frear as causas da mutación que se aveciña.

    Mais non semella que esteamos dispostos a reinventar modelos sociais, económicos ou estratéxicos, para garantir dereitos básicos para a vida como a alimentación, a saúde, a biodiversidade ou a auga, se iso supón perda na nosa comodidade, e serve para o lucro dos capitais a nivel mundial. As novas paranoias globalizadas din que xa hai moito diñeiro en movemento para a «salvación» dun grupo de poderosos dispostos a sobrevivir ao fin que se aveciña. Eu aínda non cheguei tan lonxe no meu desasosego, pero recoñezo que a falla de resposta racional a evidencias científicas incuestionábeis faime pensar que hai razóns que descoñecemos porque nestes tempos dispoñemos de medios tecnolóxicos e científicos abondo, pero o seu reparto e manexo non é equilibrado.

    Por Galiza circula unha auténtica paixón pola moda da conversión en Galifornia, pero eu xa non teño vergoña por confesar que sinto medo da proximidade daquel novo mundo feliz que nos prometían os adiantos tecnolóxicos
    Por certo, non vin este asunto entre as prioridades do recente pacto de goberno entre PSOE e Podemos para dar marxe de saída a uns orzamentos aos que lle acae ben o adxectivo de social, pois mesmo que figura «o desenvolvemento do modelo de transición enerxética e a revisión dos beneficios das eléctricas», semella máis orientado á xustiza social ca unha acción prioritaria sobre o medio ambiente. Oxalá estea trabucada porque non sei para que sociedade estamos a traballar cando a marxe de futuro é tan exigua, e pregúntome por que non somos quen de reaccionar. Pola miña parte, alén de seleccionar os refugallos para aplicar as recomendacións sobre o lixo na reciclaxe caseira, non sei moi ben que máis podo facer, nin sinto que forme parte dos intereses das persoas coas que me relaciono decote. É unha cuestión da que se leva falado moito pero sobre a que non se reflexiona abondo no plano individual ou convivencial.

    Inundacións en Galveston (Texas, EUA) a consecuencia dun furacán

    Como teño o privilexio de poder laiarme desde este cuarto que me prestan en Luzes, quérovos dicir que estou seriamente preocupada, e abofé que son unha chafa festas, porque por Galiza circula unha auténtica paixón pola moda da conversión en Galifornia, pero eu xa non teño vergoña por confesar que sinto medo da proximidade daquel novo mundo feliz que nos prometían os adiantos tecnolóxicos e científicos, convertidos en consumíbeis efémeros. Para colmo, ando facendo limpeza xeral -con vinagre, para non emitir gases a atmosfera; con panos lavábeis, por non utilizar os de usar e tirar; con caixas de cartón para os papeis que rebordan os andeis e recipentes de vidro que están por todas partes; e para ese plástico que nos asolaga cando queremos reducilo a un tamaño máis pequeno para metelo noutra bulsa do mesmo material e levalo ao contedor correspondente- …Dicía que nesas andaba, cando atopei no estante dos libros «a conservar» unha primeira edición cunha páxina marcada e unhas liñas suliñadas con lápis. Arrepiáronseme os pelos: «É unha guerra que se fundamenta na dominación das persoas, en tanto que demandantes de bens de consumo que nos farán a vida máis cómoda, que nos farán sentir máis fermosas, e que nos farán dependentes deste sistema porque promete levarnos ao mundo feliz».

     

    Lejía contra el autismo

    La imagen puede contener: una o varias personas y exterior

    https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2018/10/12/lejia-contra-autismo/0003_201810G12P18996.htm

    MARÍA XOSÉ PORTEIRO 

    Hace nueve años, Carmen Molina era subdirectora del Museo de la Fundación de los Ferrocarriles Españoles, en Madrid, donde trabajé entre el 2009 y el 2011. En este tiempo he recorrido, de su mano, un camino que me era totalmente ajeno. Después de numerosas vicisitudes, como que la denunciaran injustamente por acoso laboral, y que tuviera graves enfrentamientos con la cúpula de la fundación, yo decidí apoyarla y comprender a qué se debía aquella animadversión.A mí también me resultaba difícil aceptar comportamientos como su falta de diplomacia social; su inexpresividad, que parecía carencia de emociones, o que su gran capacidad de comunicación escrita no se diera para la verbal y la gestual (una conversación telefónica con ella solía terminar con uno o varios malentendidos).

    Un día se negó a sustituirme en una negociación muy importante y le pedí explicaciones. Entonces supe que no dormía para preparar las reuniones, imaginando todas las preguntas que podrían hacerle y era peor que enfrentarse a un examen. Además, tenía que memorizar los nombres y las caras de los interlocutores porque solía olvidar a quienes no trataba habitualmente, hasta el punto de coincidir horas después con quien había estado poco antes y no reconocerle.Ya puestas, le pregunté por qué solía esconder las manos en los bolsillos o debajo de la mesa y me dijo que se relajaba contando mentalmente o con los dedos. Anulamos la reunión, pero yo tenía que viajar y le «ordené» que me sustituyera en el trabajo habitual. Otra negativa y una indicación: «Ocupa mi despacho y actúa igual que yo». «¿Que te imite?», preguntó. «Sí, y que te burles también, pero inténtalo». A mi regreso la encontré sentada como una reinona, atendiendo el teléfono con una sonrisa de oreja a oreja, made in Porteiro. Lo había tomado al pie de la letra e hizo lo que para ella misma nunca habría hecho: se camufló, imitó los comportamientos sociales y funcionó, pero ambas comprendimos que habíamos dado con el quid de la cuestión.

    Entonces fue fácil comprobar las coincidencias con los rasgos propios del síndrome de Asperger; lo difícil fue encontrar algún profesional que se lo diagnosticara, porque creían que no se daba en mujeres adultas. Sin estadísticas con la variable sexo y pruebas que solo tenían en cuenta modelos de comportamiento masculino, estar en pareja, criar dos hijos y ser una profesional cualificada la situaban fuera del estándar. Desde entonces viene luchando para denunciar esta doble discriminación: mujer y autista. Ha creado varias asociaciones, como Cepama o Sinteno, y ha reunido 136.000 firmas que desde hace unos días están en el Ministerio de Sanidad para pedir que prohíba la venta de un seudofármaco llamado MMS, que es hipoclorito de sodio, pero se vende como remedio para el autismo. Porque la lejía no cura el autismo: es un veneno. Y porque el autismo no es una enfermedad, es una condición. Molina dixit.

     

    Otros enlaces de interés:

    1. Si queréis más información sobre el fraude del MMS, aquí tenéis otros enlaces

    https://www.elespanol.com/ciencia/salud/20181011/mujeres-autistas-vuelven-callar-pamies-cancela-zaragoza/344716172_0.html

    http://arainfo.org/autismo-aragon-contra-la-realizacion-de-eventos-pseudocientificos/

    https://www.lasexta.com/noticias/sociedad/promete-curar-el-autismo-con-una-lejia-milagrosa-asi-es-el-peligroso-timo-de-josep-pamies_201810105bbe0e210cf260116be2988d.html

    http://play.cadenaser.com/audio/1539089342_196965/

    https://www.lavanguardia.com/vida/20181009/452267525146/mas-de-135000-firmas-contra-la-difusion-de-pseudociencias-para-curar-autismo.html

    https://www.elperiodico.com/es/sociedad/20181009/mas-de-135000-firmas-contra-la-difusion-de-pseudociencias-para-curar-autismo-7079162

    https://eldia.es/sociedad/2018-10-10/2-firmas-falsas-terapias.htm

    https://salud.laverdad.es/salud-mental/psicologia/3759-el-arca-de-noe-de-microbioma-humano-seria-un-antidoto-contra-la-crisis-global-de-salud-

    http://correodelatarde.es/?p=1759

    https://www.change.org/p/ministra-de-sanidad-impidamos-que-nuestros-ni%C3%B1os-y-ni%C3%B1as-autistas-sean-intoxicados-con-lej%C3%ADa/u/23180679

    https://cepamatea.wordpress.com/noalmms/stopmms/

    https://cepamatea.wordpress.com/2018/09/10/manifiesto-contra-la-pseudoterapia-del-mms/

     

    1. Y si queréis más información sobre Cepama, autismo+mujeres+niñas y/o Asperger+mujer, aquí tenéis otros enlaces

    http://www.rtve.es/m/alacarta/videos/la-aventura-del-saber/aventura-del-saber-11-10-18/4787185/?media=tve

    http://cadenaser.com/emisora/2018/10/09/ser_madrid_sur/1539088960_193509.html

    http://www.catamarcaya.com.ar/2012/index.php?modulo=notas&accion=ver&id=141035

    https://www.cope.es/actualidad/sociedad/noticias/mas-135000-firmas-contra-difusion-pseudociencias-para-curar-autismo-20181009_268311

    https://www.efesalud.com/mujer-asperger-situacion

    https://eldiariofeminista.info/2018/08/24/mujer-asperger/

    https://mxporteiro.wordpress.com/tag/mujeres-asperger/

    https://tribunafeminista.elplural.com/2018/04/las-mujeres-autistas-quieren-comunicarse-contigo/

    http://tribunafeminista.elplural.com/2018/05/jornada-mujeres-autistas-desde-dentro-del-espectro/

    https://www.laopinioncoruna.es/sociedad/2018/02/27/visibilizacion-autonomia-autorrepresentacion/1267261.html

    http://aspergergranada.com/las-mujeres-autistasasperger-en-radio-5-el-autismo-femenino-en-primera-persona

    http://www.sinteno.es/soy-mujer-soy-autista-soy-como-tu/

    https://cepamatea.wordpress.com/blog/