Biografía de María Xosé Porteiro

María Xosé Porteiro

É unha xornalista e escritora feminista galega. Naceu en Madrid en 1952, nunha familia emigrante de nai asturiana e pai galego. Vivíu en La Habana, Cuba, até os 14 anos. Desde o retorno vive en Vigo, mesmo ter vivido durante temporadas en outras cidades como A Coruña, Santiago de Compostela, Llerena, Buenos Aires, Londres ou Madrid). É nai de Llerena Perozo Porteiro, editora, feminista; e Ozo (Xosé Antón Perozo Porteiro) cineasta, feminista.

Nesta aproximación biográfica recóllese unha parte importante do traballo que leva realizando até o de agora. Cando se fai esta publicación se atopa preparando unha novela e un ensaio feminista que espera ver publicados durante 2019.

Formación

Desde 1956 vive en La Habana.  Entre 1959 e 1965, cursa estudos primarios e secundaria. Cando retornan a Vigo, en 1966, está a poucos meses de comezar o preuniversitario. Fora seleccionada como “idónea” para cursar a carreira de medicina, durante os seus estudos no instituto de Secundaria, Pedro Lantigua, de La Habana (tería sido parte da primeira promoción da etapa revolucionaria, coñecida como a do “Pico Turquino”, célebre montaña da Sierra Maestra, onde celebraron a súa licenciatura os egresados.  Tras o retorno, non lle convalidan os estudos cursados no exterior por non existir convenio con Cuba. Entre 1966 e 1968 examínase de todo o ciclo de primaria e bacharelato elemental, reválida. Entre 1968 e 1970 fai Secretariado de Dirección en inglés, e estuda galego e francés pola súa conta. Retoma os estudos, en clases nocturnas, logo de casar e ser nai de dúas crianzas. Entre 1974 e 1975  aproba o bacharelato superior e a selectividade. Entre 1976 e 1977 fai dous anos da carreira de Xeografía e Historia, pola UNED. En 1983, matricúlase en Xornalismo, en Madrid; non remata a carreira. En 1995 matricúlase na licenciatura de Publicidade e Relacións Públicas, no campus de Pontevedra, da Universidade de Vigo. Licénciase en 2006.

COMUNICACIÓN

Vida laboral/profisional

1970/1975. Traballa como dependenta en SEPU (Madrid) e é contratada na Banca Herrera (Madrid); e como Secretaria en Phoenix Seguros (Vigo), no Colexio de Arquitectos de Galicia (Pontevedra) e en Tabacalera (A Coruña).  Comeza a traballar no mundo da comunicación en 1973, como colaboradora nas emisoras La Voz de Vigo (posteriormente incorporada a Radio Cadena e RNE) e Radio Xuventude de A Coruña, como redactora de información cultural. Crea e presenta os espazos Antes del Silencio e En forma.

1977/1981. Entrevistas e reportaxes de actualidade en La Voz de Galicia (Colaboradora en La Voz de Galicia. http://www.aelg.gal/a-aelg-na-prensa/411/rematou-o-ciclo-sobre-a-narrativa-galega), Interviú, La Calle. Redactora en El Pueblo Gallego, especializada en Información cultural, comeza a traballar preferentemente en lingua galega. https://biosbardia.wordpress.com/2014/12/17/a-derradeira-noite-de-el-pueblo-gallego/.   http://www.atlantico.net/articulo/vigo/esquecidos-pueblo-gallego-outras-lembranzas-dun-xornal-historico/20150628095848481824.html

1981/84. Redactora en Radio Popular de Vigo. Crea e dirixe o primeiro informativo diario en lingua galega: A bisbarra. Redactora e presentadora de informativos: Jaque a la actualidad e informativos horarios. Correspondente do xornal El País para a provincia de Pontevedra (1982/84). Ata o de agora, primeira e única muller neste cargo en Galicia. Déixao por discrepancias no tratamento informativo dunha noticia que lle atribúen, sendo o autor Manuel Rivas, e que resultou ser falsa. Anos despois, en 1992, deu lugar a un interesante xuizo e posterior sentenza: http://hj.tribunalconstitucional.es/eu/Resolucion/Show/2127 Delegada da Revista Tiempo (1982/84, Grupo Zeta) en Galicia.

1984/2017. Concursa nos procesos de selección abertos para a posta en marcha da Radio Galega e máis da Xefatura de prensa do Concello de Vigo. Gaña ambos os dous co número un. Opta polo segundo. Entra no Concello de Vigo  como Xefa de Prensa. Relacións Públicas e Protocolo ata 1998, cando a trasladan como responsable de prensa da Xerencia de Urbanismo e entre outras funcións técnicas, ocúpase das Relaciones Internacionais, representando á cidade perante a Conferencia de Cidades do Arco Atlántico, con sé en Rennes e coordinando a Comisión de Cidades Portuarias desta entidade supranacional. Entre 2000 e 2003, representou ao Concello como coordinadora Técnica do Comité Executivo do Eixo Atlántico, entidade que agrupa a dez e oito concellos de Galicia e norte de Portugal. Xubilada en octubro de 2017.

1993/… Columna de opinión no xornal La Voz de Galicia, chamada Habitación propia

1993/1994. Sección semanal no suplemento cultural da Voz de Galicia. Entrevistas a autoras e autores galegos, sobre literatura, chamada Corte e Confección.

1999/2000. Directora de comunicación do Consorcio da Cidade de Santiago de Compostela.

2000/2001. Directora-xerente do Consello de Administración da S. A. Información e comunicación local, encargada da Organización e difusión do evento “Santiago de Compostela, Capital Europea da Cultura do ano 2000”.

2001/… Entra a formar parte do primeiro Colexio de Xornalistas de Galicia.

2009/2011. Comentarista de actualidade nos faladoiros dos programas da Cadena Ser, Hoy por Hoy e La Ventana.

2009/2011. Directora do Museo del Ferrocarril e da área de Comunicación da Fundación de los Ferrocarriles Españoles (Madrid). https://elpais.com/cultura/2010/03/29/videos/1269813603_870215.html

2011/2017. Comentarista de actualidade na radio e na televisión de Galicia.

2015/… Columna de opinión “Habitación propia” no xornal La Voz de Galicia.

CULTURA. Acción cultural

1969/1973. Comeza a colaborar co grupo Esperpento Teatro Xoven, con Dorotea Bárcena.

1971/1972. Participa na Organización das I e II Xornadas de Teatro Independiente de Vigo, con Esperpento.

1977. Forma parte da Fundación que crea os Premios da Crítica Galicia en (desde entón foi membra de diferentes xurados, como tal ou como secretaria dos mesmos).

1981. Impulsa e participa na realización de dous discos Lps, producidos polo cantautor Suso Vaamonde, das que serían as primeiras gravacións de contos infantís galegos, e en galego: Contos galegos para nenos, Volumes I e II, formando parte do que se chamou, para aquel traballo, Grupo Avelaíña no que participaran tamén actrices e actores do Grupo Artello, e que dirixiu X. A. Perozo.

2000/2008. Integrante da comisión de Comunicación, do Consello da Cultura Galega, como especialista en comunicación corporativa (ata 2008).

2004/2009. Representante de España na Internacional Socialista.

2009/2012. Comentarista de opinión e membra do Consello de Administración do Xornal Diario.

2012/2014. Membra fundadora do padroado do xornal dixital Praza Pública.

2012. Membra do xurado da XXIX edición do Premio Xerais de novela, xunto a por Xaime da Pena Ceide (avogado), Ernesto Sánchez Pombo (xornalista), Begoña Rodríguez Outeiro (profesora), Xoán Cruz (profesor) e Fran Alonso (secretario do xurado) https://blog.xerais.gal/2012/finalistas-dos-premios-xerais-2012/

2012/… Membra do Consello Reitor do Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional, think-tank galego de ámbito internacional.

2014/… Membra do plenario do Consello da Cultura Galega na quenda de persoeiros. Integración na comisión de Acción Exterior.

2016/… Coordinadora da Comisión de Igualdade do Consello da Cultura de Galicia.

2015/… Vogal da Asociación dos Premios da Crítica Galicia.

2018/… Membra da Comisión Executiva do Consello da Cultura Galega.

LIBROS

1981. Porteiro García, Mª Xosé. Quen é quen no primeiro Parlamento galego. Ensaio. Edicións Xerais de Galicia. 1981. ISBN: 84-7507-044-2. Depósito Legal: M-43.297. En colaboración con X. A. Perozo. https://catalog.hathitrust.org/Record/002198260

1981. Celso Emilio Ferreiro, compañeiro do vento e das estrelas. Biografía. Ed. Akal, Madrid. Volumen 57 da Colección Arealonga. Edición bilingüe. ISBN: 84-7339-587-7. Depósito Legal: M-43.514. 1981. En colaboración con X. A. Perozo e Vítor Vaqueiro. http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=1220

2002. * Covardes. Narrativa. Ed. Ir Indo. 2ª Edición en galego. ISBN 84-7680-361-3. Depósito legal VG-404-2001. (Dolores Vilavedra en Vieiros
http://www.aelg.gal/resources/centrodoc/members/paratexts/pdfs/autor321/PT_paratext7075.pdf)

2003. Cobardes. Narrativa. Ed. Ir Indo. 1ª Edición en castelán. ISBN: 84-7640-490-3. Depósito legal: VG-1057-2003.

2003. Narradio, 56 historias no ar. Libro e CD. A selva do asfalto. pxs.175- 180. Relato curto. Edicións Xerais de Galicia. ISBN. 84-8302-945-6. Depósito Legal: VG.104-2003.

2003. Escrita e mulleres. Once ensaios arredor de Virxinia Woolf. Artigo Aproximación a algunhas das preocupacións compartidas con Virginia Woolf arredor das mulleres e a literatura. pxs.113-127 Ensaio. Editorial Sotelo Blanco. ISBN. 84-7824-430-1. Depósito Legal: C-822-2003.

2005. Pensares Galegos. Mulleres Decisivas. Artigo Palabra de mulleres, pxs. 67-72. Ensaio. Edita Fundación Galicia Sempre. Depósito Legal: C-1.823- 2005.
https://www.goodreads.com/author/show/7024197.Mar_a_Xos_Porteiro_Garc_a

2011. El puente siempre se queda. El río siempre se va. El Viaducto del AVE sobre el Río Ulla. Artigo Acortando distancias. Acercando personas. Los puentes los hace el demonio pxs. 95/115. Ensaio. Grupo Puentes. ISBN 978-84- 615-5458-4. Depósito Legal C 2986-2011.

2012. Premios da Crítica Galicia, 35 anos de cultura. Artigo 35 Iniciativas culturais exemplares: o alento dun pobo, pxs. 101-112. Ensaio. Ed. Fundación Premios da Crítica Galicia. ISBN 978-84-7680-692-0. Depósito Legal VG 758- 2012.

2012. ¡Vine, vi… y hablé! Las mujeres frente al discurso público. Prólogo de Patriza Porto Paderne. Auga Editores. ISBN 10: 8493825387 / ISBN 13: 978-84-938253-8-6. 2012.

Publicacións (1)

Feminismo

1983. Revista Andaina Núm. 2, primeira época. 7, sobre Muller e literatura, px, 7, 9 http://consellodacultura.gal/fondos_documentais/hemeroteca/cabeceira/index.php?p=2000&id=7050 http://culturagalega.gal/album/docs/Muller%20e%20literatura.pdf

1983. Festa da palabra silenciada, nº 0 – 1983. Artigo A muller e os medios de comunicación, px. 4. Ensaio. Ed. FIGA. ISSN 1139-4854. Depósito Legal VG 241-1983. Contracapa e px. 4 “A muller e os medios de comunicación”. (http://consellodacultura.gal/mediateca/extras/CCG_ig_pub2001_Festa-da-Palabra_00.pdf

1990. Catálogo da II Bienal de artistas galegas. Exposición de mulleres artistas plásticas galegas, comisariada por Cuqui Piñeiro. Prólogo Artista se escribe con A. Edita Concello de Vigo.

1990. Festa da palabra silenciada, nº 7/1990. O poder e os medios de comunicación. Artigo O Museo da muller de Aarhus, unha lección de autoestima, pxs. 95, 96, 97, 98. Ensaio. Edita FIGA. ISSN 1139-4854. Depósito Legal VG 241- 1983. 1990. N.º 7 9/1990

2001. Covardes. Narrativa. Ed. Ir Indo. Vigo. 1ª Edición en galego. ISBN 84-7680-361-3. Depósito legal VG-404-2001. Novela sobre a trata e tráfico de mulleres para a súa explotación sexual
*(aparece por duplicado por consideralo, ademáis dun libro, unha publicación de temática feminista)

2012. Maruxa Boga, a voz da emigración arxentina trasterrada. Album de mulleres. Comisión de Igualdade. Biobibliografía. Edición dixital Consello da Cultura.

2012. Prólogo Tecendo a Vida. Novela Toda la gente errante, de Luz Darriba. ISBN 10: 84-616- 0374-8, ISBN 13: 978-84-616-0374-9. Depósito legal: LU 143-2012.

2012. Festa da palabra silenciada, nº 28 – 2012. Artigo Clara Zetkin e as súas lembranzas de Lenin, pxs. 31-34. Ensaio. Edita FIGA. ISSN 1139-4854. Depósito Legal VG 241-1983. http://consellodacultura.gal/mediateca/extras/CCG_ig_pub2001_Festa-da-Palabra_28.pdf

2014. Artigo na Revista Xénero Humano. Cadernos de Igualdade. Laura Seara Sobrado, pxs. 31-34. ISSN 1889-3996. Depósito Legal 04-33-2009.

2015. O libro das amigas, mullerenaxe para Begonha Caamanho. O meu texto: https://wordpress.com/post/mxporteiro.wordpress.com/7173

2015. Revista Maremagnum nº XIX. Publicación galega sobre o trastorno do espectro do autismo. Artigo “Breve Achega ao Pensamento Feminista e Social de Concepción Arenal”
https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=5265493

2016. Colaboradora estable do xornal dixital Tribuna Feminista-El Plural.
https://tribunafeminista.elplural.com/author/mariaxose/

https://tribunafeminista.elplural.com/2018/04/la-estrategia-del-miedo/

2017. Revista Tempos Novos. Núm. Xullo. Mulleres públicas. O machismo na política
https://mxporteiro.wordpress.com/2017/06/

2017. Forma parte da equipa que crea o Ateneo Atlántico de Vigo. É membra da xunta directiva. Coordinadora área de igualdade, autora do Manifesto Feminista “Nos tamén” https://luzes.gal/2018/03/03/nos-tamen-manifesto-feminista-do-ateneo-atlantico/

2018. Revista Tempos Novos. Núm. Marzo. Entrevista María Xosé Queizán
http://temposdixital.com/td/sociedade/03/entrevista-maria-xose-queizan/

2018. Festa da Queizán. O meu aporte: https://wordpress.com/post/mxporteiro.wordpress.com/7171

Publicacións (2)

Cultura. Comunicación. Acción exterior

1980. Comeza a publicar asiduamente en todo tipo de medios escritos, nomeadamente en galego, e sobre Información cultural. A xeito de exemplo: (1980)  Revista Grial (Ed. Galaxia). Entrevista a Carlos Casares: Que poden ler os rapaces de 15 ou 16 anos?, con X. A. Perozo. http://www.revistasculturales.com/revistas/88/grial/num/213/

1986. Primeiros encontros da comunicación: A Radio. Ponencia sobre o seu programa A Bisbarra: A radio no medio rural, pxs. 138-139. Ed. Deputación de A Coruña. ISBN 84- 86040-09-4. Depósito Legal C-771-1986

1999. Demo-gráfica 1.0. Artigo Unha identidade común, pxs. 286-90. Ensaio. Ed. Xunta de Galicia. ISBN 84-931148-0-4, Depósito Legal VG 841-99.

2000. Informe A Comunicación en Galicia en 2000. Ponencia de Comunicación. Artigo A Comunicación Corporativa, pxs. 209-215. Ensaio. Ed. Consello da Cultura Galega. ISBN: 84-95415-06-2. Depósito Legal C-283/2000. http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=2974

2002. Xestión empresarial da imaxe dunha cidade: Santiago de Compostela. Ensaio. Ed. Cámara de Comercio de Pontevedra e Universidad de Vigo. Ciclo “Estratexias turísticas urbanas”. ISBN. 84-699-8664-3. Depósito Legal: VG508-2002.

2002. Estudios de Comunicación nº 1. Monográfico eleccións autonómicas 2001. Artigo A construcción dun candidato, imaxe real e simbólica. Ensaio. Ed. Consello da Cultura Galega. ISSN 1578-4916 / D.L. C-0000/2001. http://consellodacultura.gal/noticia.php?id=3061   http://consellodacultura.gal/mediateca/extras/CCG_2002_Estudios-de-Comunicacion-no-1-2002.pdf

2002. Scriptum in itinere. Amanuenses no camiño. Artigo pxs. 41-43. Relato curto. Ed. APECSA. Depósito Legal: LU-334-2001.

2002. Xestión empresarial da imaxe dunha cidade: Santiago de Compostela. Ensaio. Ed. Cámara de Comercio de Pontevedra e Universidad de Vigo. Ciclo “Estratexias turísticas urbanas”. ISBN. 84-699-8664-3. Depósito Legal: VG508-2002.

2008. Revista Alborada. Artigo Un link productivo entre Arxentina e Galicia. Xuntos somos máis, pxs 22-25. Ensaio. Ed. en castelán de ABC do Partido de Corcubión de Bós Aires. Ano LXXXIII, Número 190.

2010. Olladas en Mayorey. O sono da auga do Rei Bouba. Artigo, pxs. 45-46. Poema. Ed. en castelán ONG Pozos de agua Mayorey. Depósito Legal VG 939-2010.

2012.  “IGADI WW- We in the World 2012: Nós no Mundo. A necesidade dun modelo de acción exterior crible para Galicia”. Artigo: A acción exterior nunha estratexia de gañar-gañar, pxs. 15-17. Co-autor Ignacio Covelo. ISNN 1989-9149. 2012.

2012. Colabocións de opinión no xornal dixital Galicia Confidencial. http://www.galiciaconfidencial.com/seccion/opinion/autor/562.html e, esporadicamente, con Praza Pública: http://praza.gal/recurso/287/dez-por-ques-e-unha-conclusion/A Carta de Brasilia. Río + 20 (Ecofeminismo)

2014. “IGADI WW- We in the World 2013: Nós no Mundo. Autonomías con valados nun mundo sen fronteiras. O anovamento xeneracional da Galicia exterior, pxs. 18-21. ISNN 1989-9149.

2015. Retoma a súa columna Habitación propia no xornal La Voz de Galicia, onde publica asiduamente sobre asuntos relacionados coa temática feminista. https://www.lavozdegalicia.es/firmas/maria-xose-porteiro

2015. The Whasington Post (edición El tiempo latino, en castelán: https://mxporteiro.wordpress.com/2015/02/03/articulo-de-maria-xose-porteiro-publicado-en-el-whasington-post-el-tiempo-latino/
http://eltiempolatino.com/news/2015/jan/29/grecia-es-una-esperanza-para-europa/

2016/… Colaboracións co dixital Mundiario
(https://www.mundiario.com/articulo/a-fondo/mujeres-8-marzo-2015-victimas-revolucionarias/20150305135751027867.html)

2016/… Comentarista de opinión no dixital Nueva Tribuna (https://www.nuevatribuna.es/opinion/maria-xose-porteiro/elena-valenciano/20180221185606148865.html)

2016/… Comentarista de opinión en Sermos Galiza. https://www.sermosgaliza.gal/opinion/maria-xose-porteiro/millet-amoros-agra-queizan/20171004200653062010.html
Especial violencia machista.

2017. Revista Luzes (escrita e dixital). https://luzes.gal/2018/07/28/predicar-co-exemplo-feminicidios/

2018. IGADI, Revista Tempo Exterior, de análise e estudos internacionais. Artigo “A xangada de pedra no Camiño da Unión de Estados Ibéricos” http://www.igadi.org/web/analiseopinion/a-xangada-de-pedra-no-camino-da-union-de-estados-ibericos

2018. “IGADI WW- We in the World 2018 http://www.igadi.org/web/publicacions/nos-no-mundo/nos-no-mundo-2018
https://mxporteiro.wordpress.com/2018/06/27/hai-duas-galicias-que-precisan-conexion/

2018. Asinante do manifesto a prol de salvar ao Centro Galego de Bós Aires. https://www.elcorreogallego.es/tendencias/ecg/pola-defensa-porvir-do-centro-galego-bos-aires/idEdicion-2018-03-07/idNoticia-1103540/

REDES SOCIAIS

2008/…

– Blog: https://mxporteiro.wordpress.com/category/feminismo/

Facebook muro de María Xosé Porteiro https://www.facebook.com/mxporteiro (muro)

– Facebook páxina persoal https://www.facebook.com/MARIA-XOSE-PORTEIRO-215034078561598/ (páxina)

  • Facebook páxina de comunicación feminista “Claves para mellorar a comunicación oral”

https://www.facebook.com/https://www.facebook.com/search/top/?q=claves%20para%20a%20comunicaci%C3%B3n%20oral 

– Facebook. Vine, vi y hablé… Grupo de Información e opinión feminista

https://www.facebook.com/search/str/vine%2C+vi+y…habl%C3%A9!+las+mujeres+frente+al+discurso+p%C3%BAblico/keywords_search

– Facebook. Libres para pensar, opinar, expresar, Grupo de opinión

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10210617703346699&set=gm.1697542360256867&type=1&theater


– Twitter.   @mxporteiro Twitter

Cursos/Conferencias

Feminismo

1995. Palestrante na XII Semana Galega da Filosofía, sobre Filosofía e xénero, con Pilar García Negro, María Teresa Fernández  e María Xosé Agra. https://mxporteiro.wordpress.com/2018/03/20/filosofia-e-xenero-aula-castelao-1995/

2001. “Claves para mellorar a comunicación oral con perspectiva de xénero”,
Segue impartíndoo ata o de hoxe, tanto de xeito gratuito como aporte para a loita feminista, coma de xeito profesional para grupos de interese. https://elpais.com/diario/2001/07/04/andalucia/994198959_850215.html

2010. Curso de Posgrado sobre Violencia de Xénero. Universidad Siglo XXI, Córdoba, Argentina. Poñencia: Violencia de xénero na comunicación.

2012. Conferencia sobre Violencia de xénero na mocidade. Fundación Mujer, Paz y Desarrollo. Córdoba, Argentina (http://www.lavoz.com.ar/ciudadanos/hay-que-ocupar-otro-espacio)

2012. Construíndo a matria, conferencia sobre ecofeminismo para o encontro internacional Terra, un planeta mulher, celebrado en Brasilia en xuño de 2012, como previo ao cumio Río+20. https://mxporteiro.wordpress.com/tag/matria/

2012. IV Encontro internacional de mulleres. Primeira poñencia “Evolución da participación social das mulleres. Impedimentos para elo”. Segunda poñencia: “Ecofeminismo”. Organizado pola Rede de mulleres veciñais de Vigo. http://www.igualdadevigo.org/?sec=actividadesasoc&id_actividad=55

2012. Comisión de Igualdade do Consello da Cultura. Participación na Xornada homenaxe a Tareixa Navaza: A voz da liberdade. Mesa redonda sobre Primeira xeración de mulleres xornalistas profesionais, compartida con Xosé María Palmeiro, Tonina Gay Parga, Tereixa Navaza, e Concha Pino.
http://consellodacultura.gal/mediateca/fotografia.php?id=1555

2014. Conferencia na Xornada sobre mellores prácticas na inclusión de mulleres TEA, celebrada o 01/04/14, en Caixafórum (Madrid), organizada por Sinteno (www.sinteno.es), “La visibilidad como herramienta de prevención de personas TEA (Trastornos del Espectro Autista) en entornos escolares y laborales.” https://mxporteiro.wordpress.com/2018/03/31/la-visibilidad-como-herramienta-de-prevencion-de-personas-tea-trastornos-del-espectro-autista-en-entornos-escolares-y-laborales/

2017. Concellería de Igualdade de Vigo. II Xornadas municipais. Unidas contra as violencias machistas. Relatorio sobre mulleres e comunicación. Loitar contra a violencia de xénero por todos os medios.
http://www.igualdadevigo.org/archivos_editor/file/noticias/triptico.pdf

2017. Curso “Claves para a comunicación oral, desde a perspectiva de xénero”. 13 ao 15 de outubro, en Cuntis. Rede Galega pola Igualdade. http://redegalegapolaigualdade.com/formulario-de-inscricions-nas-actividades-de-outubro/

2017. Presentación de María Xosé Queizán co Gallo da inauguración da escultura Fulgor no parque vigués que leva o seu nome. https://mxporteiro.wordpress.com/2017/11/08/o-fulgor-de-maria-xose-queizan/

2018. Coa equipa de CEPAMA, organización e desenvolvemento , sen ningunha financiación externa, da primeira xornada adicada a situación das mulleres autistas. Jornada “Mujeres Autistas: desde dentro del espectro” Caixa fórum. Madrid, xuño (https://cepamatea.wordpress.com/noalmms/informacion-de-la-de-la-jornada/programa-de-la-jornada/)

2018. Faladoiros Feministas. Lugo. Conferencia sobre A nova misoxinia. http://lugo.gal/gl/novas/exito-de-participacion-no-faladoiro-de-maria-xose-porteiro-sobre-nova-misoxinia-e-violencia

2018. Creación do Comité para Axuda das mulleres Autistas (CEPAMA) con quen colabora intensamente (https://mxporteiro.wordpress.com/2018/04/08/las-mujeres-autistas-quieren-comunicarse-contigo/)

Novembro/2018. Programada e difundida, participación cunha conferencia maxistral sobre Violencia non sexista, no marco da Diplomatura contra a violencia de xénero que organiza a Red de Universidades por la no violencia contra la mujer (Córdoba, Argentina), o 24 de novembro, na que participan especialistas internacionais coma Ana Falú, Rita Segato, Alda Facio, Roberto Garda Salas ou Vanda Pignato (http://redmunicipalista.cba.gov.ar/wp-content/uploads/2017/08/DIPLO-WEB.pdf)

Cursos/Conferencias

Cultura. Comunicación

1999. Relatora nos Cursos de Posgrado de Turismo na Facultad de Económicas da Universidade de Santiago de Compostela.

2000. Relatora nos Cursos de Posgrado de Turismo na Facultad de Económicas da Universidade de Santiago de Compostela. 2000.

2000. Relacións Públicas e Publicidade da Facultade de Ciencias Sociais de Pontevedra (Universidade de Vigo) sobre Comunicación institucional. Pontevedra.

2001. Ciclo sobre Turismo e Relacións Públicas, organizado pola Cámara de Comercio de Pontevedra e a Universidade de Vigo-Campus de Pontevedra en setembro de 2001. Conferencia sobre “Xestión empresarial da imaxe dunha cidade: Santiago de Compostela”. 2001

2002. Curso de Otoño da Universidade de Cádiz. Conferencia sobre “Ciudades españolas sedes de eventos internacionales”. Jerez. http://actividades.uca.es/Agenda/agendas_anteriores/2001_jerez.pdf

2002. Curso da Universidade Fernando Pessoa, de Porto na “VII Semana Internacional da Publicidade”. Conferencia sobre a experiencia como directora da organización da Capitalidade Cultural Europea de Santiago de Compostela no ano 2000.

2002. Curso sobre Protocolo organizado pola Fundación Alfredo Brañas e a Universidade de Vigo (Facultade de Ciencias Sociais) no Mosteiro de Poio. 2002

2010. Conferencia na Facultade de Ciencias Sociais, Universidade de Vigo, sobre A xestión da comunicación na emigración. http://csc.uvigo.es/facultade/axenda/page/18/

2012. Participación no Consello da Cultura, no debate arredor da emigración xerado por Celso Emilio Ferreiro na xornada “Xigantes ou ananos?”. Mesa redonda compartida con Xosé Neira Vilas, Román Rodríguez González e Anxo Lugilde. http://radiofusion.eu/manager.php?p=FichaNova&ID=13488

2012. Participación no Consello da Cultura nas “III Xornadas das artes escénicas: o teatro como servizo público”. Mesa redonda compartida con Pilar García Negro, Miguel Martín Fernández e Inma López Silva. https://mxporteiro.wordpress.com/2012/10/29/debatindo-sobre-o-teatro-galego/

2015. UNED, Ourense. Mesa redonda sobre “Prensa e xustiza: unha relación en tensión permanente”, cos colegas José Manuel Rubín, José Javier López Fraiz, Ramona Sánchez e Xosé Manuel Pereiro. Ciclo: Justicia, prensa y sociedad. Coordinador, Luís Gulín. Faculdade de Dereito, campus de Ourense.

2015. Poñencia sobre Relacións Públicas e Comunicación institucional no XV Curso Complementario de Comunicacion y Protocolo da Universidade de Vigo.
http://tv.uvigo.es/series/5b5b50098f420838695f6699

2016/… Conferencias e coloquios de divulgación sobre o Parlamento de Galicia para escolares, como ex deputada. https://www.farodevigo.es/comarcas/2017/02/01/exparlamentarios-ofrecieron-charla-cpi-ribeira/1614994.html

2017. Consello da Cultura Galega. Sección Lingua e Literatura. 15/nov Mesa redonda sobre Carlos Casares, escritor de xornal, xunto a Fernanda Tabarés, de Voz Audiovisual; Tucho Calvo, de Biblos; e Luís Álvarez Pousa, da Universidade de Santiago de Compostela,

2017. Día das Letras Galegas dedicado a Carlos Casares, participación o 9/nov, na Mesa redonda organizada pola RAG sobre “O labor editorial de Casares desde Vigo”, na Casa da Cultura de Vigo, con Manuel Bragado, Xavier Senín e Xosé Soutullo. https://academia.gal/inicio/-/asset_publisher/m2gF/content/un-repaso-ao-labor-editorial-de-casares-desde-vigo

2018. Coloquio “Rock, rebeldía e reconversión”. A Coruña, con Manuel Rivas, Xosé Antonio Gaciño e José Manuel Pereiro. https://www.laopinioncoruna.es/coruna/2018/06/04/realidad-social-epoca-reconversion-naval/1297840.html

2018. Redacta e pronuncia a laudatio de Francisco Lores, medalla de honra do Consello da Cultura Galego (a título póstumo), polo seu labor a prol da Emigración galega na Arxentina. http://www.espanaexterior.com/las-primeras-medallas-de-honor-del-consello-da-cultura-galega-celebran-el-trabajo-de-la-diaspora-y-la-accion-cultural-gallega-en-el-exterior/

Feminismo. Política. Institucións.

1987/1991. Entra nas listas municipais do PSdeG como independente para poñer en marcha a primeira concellería da muller de Galicia* e unha das primeiras do resto do Estado. Concelleira de cultura. Primeira teniente de Alcaldía. Voceira do goberno municipal e do G.M.Socialista. Baixo a súa dirección, nesta etapa créanse os primeiros servizos específicos para mulleres como un Centro de Información municipal dos dereitos das mulleres (CIM), unha Casa de Acollemento para mulleres maltratadas e as súas crianzas, e se realizan as primeiras actividades desenvolvidas desde a administración pública en Galicia con perspectiva de xénero e criterio feminista. Ver nota ao remate deste escrito (1).

1989/1997. Deputada por Pontevedra no Parlamento Galego. Voceira adxunta. Membra co-fundadora da Comisión a prol dos dereitos das mulleres;  participante no IV Cumio Mundial da Muller (Foro social) organizado pola ONU en Huairou (Beijing) en 1995, arredor da que impartiu ducias de conferencias e participou en mesas redondas para divulgar os asuntos alí debatidos, que marcaron unha nova axenda feminista mundial. No Parlamento galego foi voceira de igualdade, industria, turismo, consumo, lingua e cutura. Foi poñente lexislativa da Lei de Turismo de Galicia, da Lei de Patrimonio Cultural, da Lei do Instituto de Consumo, e da Lei dos Camiños de Santiago. Defendeu a oficialización dos topónimos A Coruña e Ourense, representando ao Parlamento Galego, no Congreso dos Deputados.

1.998. Participa en Vigo nas primeiras eleccións primarias para elección de candidaturas municipais. É a primeira muller que compite para candidata en Galicia.

2003/2006. Concelleira en Vigo das áreas de igualdade, medio ambiente, turismo, comercio, deportes, e parques e xardíns. Teniente de Alcaldía. Voceira do G. M. Socialista. Crea a campaña “O silenzo faite cómplice” dirixido á implicación dos varóns na loita contra a violencia de xénero. 2003/6

2004/2007. Deputada por Pontevedra no Congreso. Poñente lexislativa do Estatuto da Cidadanía no Exterior. Voceira adxunta e membra da mesa da Comisión de Asuntos Exteriores. Representante do Congreso e do Senado na Asamblea Parlametaria do Consello de Europa*, con sés en Estrasburgo e París, onde foi voceira de asuntos migratorios e membra da comisión de igualdade. Representante do Congreso e do Senado na Unión Europea Occidental (Estrasburgo). Observadora Electoral Internacional formada no Ministerio de Asuntos Exteriores. Presidenta de delegacións de observación electoral en Líbano e Venezuela. Membra convidada polo Consello de Europa na delegación de observación electoral en Bosnia. Participou en numerosas actividades e reunións internacionais en Atlanta, Washington, Beijing, Bruselas, Amsterdam, Bolonia, Turín, Cardiff, Cork, Porto, Lisboa, Aarhus, Atenas, París, Estrasburgo, Rennes, Beirut, Tánger, Túnez, Liechstenstein, Mostar, Asunción, Managua, Caracas, Buenos Aires, Santiago de Chile, San Salvador de Bahía, Río de Janeiro, Brasilia, Montevideo ou Santo Domingo. 

2007/2009. Delegada da Xunta de Galicia no exterior. Ámbito latinoamericano con sés en Arxentina e Uruguai.

Reseñas biográficas en medios dixitais

http://galiciapolitica-vidaseobras.com/politicos/detalle/252/Porteiro-Garcia-Maria-Xose.html

http://www.galiciaconfidencial.com/seccion/opinion/autor/562.html
http://arec.es/radiojuventud/car/Radio_Juventud_de_la_Coruna_EFJ-11/biografias/Maria_Jose_Porteiro.html

http://www.aelg.gal/centro-documentacion/autores-as/maria-xose-porteiro

http://galegos.galiciadigital.com/gl/maria-xose-porteiro-garcia

http://consellodacultura.gal/cargo.php?a=2014-00-00&b=0000-00-00&p=3157

https://www.lavozdeasturias.es/firmas/maria-xose-porteiro

http://www.congreso.es/portal/page/portal/Congreso/Congreso/Diputados/BusqForm?_piref73_1333155_73_1333154_1333154.next_page=/wc/fichaDiputado&idDiputado=238&idLegislatura=8

http://www.espanaexterior.com/noticias/una-de-las-ponentes-del-estatuto-de-los-emigrantes-3/

Outros enlaces relacionados:

http://culturagalega.gal/noticia.php?id=28878

https://mxporteiro.wordpress.com/2018/07/06/nova-executiva-do-consello-da-cultura-galega-con-maioria-feminina-por-primeira-vez/

https://elpais.com/diario/1995/09/13/espana/810943209_850215.html

https://www.clublibertaddigital.com/ilustracion-liberal/10/el-dia-que-la-coruna-desaparecio-andres-freire.html

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2018/02/14/me-too/0003_201802G14P14992.htm

http://www.cronicasdelaemigracion.com/archive/digital/2018/05/24/galicia.html

https://mxporteiro.wordpress.com/category/violencia-de-genero/

http://www.parlamento.gal/sitios/web/BibliotecaBoletinsOficiais/B40050.PDF

https://elpais.com/cultura/2010/03/29/videos/1269813603_870215.html

http://www.crtvg.es/rg/destacados/diario-cultural-diario-cultural-do-dia-07-03-2017-2780646

http://www.crtvg.es/crtvg/canles-tematicas/igualdade/diario-cultural-diario-cultural-do-dia-23-11-2017-3555390

http://laduda.net/xornalistas-desigualdade-nos-medios-galegos/

https://elpais.com/diario/1998/06/15/espana/897861607_850215.html

https://elpais.com/diario/1998/06/28/espana/898984802_850215.html

https://www.lavozdegalicia.es/amp/noticia/galicia/2002/01/04/madrid-recibe-denuncias-sobre-militancia/0003_898873.htm

https://www.diariocritico.com/noticia/93845/noticias/perez-esquivel-visito-a-maria-jose-porteiro.html

http://www.laregion.es/articulo/galicia/diputada-congreso-maria-jose-porteiro-dirigira-delegacion-xunta-argentina-primera-crea/20070924094453030195.html

https://books.google.es/books?id=fI5nPrCMREgC&pg=PA218&lpg=PA218&dq=maria+josefa+porteiro&source=bl&ots=djOqZv7rEP&sig=q5ONLe-lNjOLwHYR1KBjUK2UBmk&hl=gl&sa=X&ved=2ahUKEwi8rcrcnYjdAhWszIUKHehaC2M4ChDoATADegQIBxAB#v=onepage&q=maria%20josefa%20porteiro&f=false

https://books.google.es/books?id=zICPj1K47QMC&pg=PA80&lpg=PA80&dq=maria+josefa+porteiro&source=bl&ots=C23DVXk8A_&sig=RQd9un46ovQIv4Ac4wxwtO-37ZU&hl=gl&sa=X&ved=2ahUKEwi8rcrcnYjdAhWszIUKHehaC2M4ChDoATAEegQIBhAB#v=onepage&q=maria%20josefa%20porteiro&f=false

https://books.google.es/books?id=u8gZklxHTMUC&pg=PA411&lpg=PA411&dq=maria+xose+porteiro+parlamento+galego&source=bl&ots=TaKd6JlaX5&sig=joDbNZ2x6c97zc9_sf-qXitTVKo&hl=gl&sa=X&ved=2ahUKEwjxgtPxmYjdAhUILewKHcpDCnE4HhDoATAAegQIABAB#v=onepage&q=maria%20xose%20porteiro%20parlamento%20galego&f=false


Algunhas opinións e/ou entrevistas publicadas sobre M. X. Porteiro

http://www.elcorreogallego.es/opinion/ecg/carlos-luis-rodriguez-imperio-argentina/idEdicion-2007-09-24/idNoticia-212268/

http://www.atlantico.net/opinion/jose-teo-de-andres/maria-xose-porteiro/20120620000000224594.html

Entrevista sobre As mulleres fronte ao discurso público
http://argentinamundo.com/Encuentro-con-Maria-Xose-Porteiro-Argentina-Mundo–Espana/436

Entrevista sobre Ecofeminismo. Praza pública. 2012
http://praza.gal/movementos-sociais/1177/la-crise-cambianos-a-escala-de-valores-o-cambio-climatico-xa-non-preocupa-tantor/

Entrevista sobre ecofeminismo. 2017
http://www.xoanarcodavella.com/2017/02/maria-xose-porteiro.html


http://www.cronicasdelaemigracion.com/articulo/galicia/francisco-lores-rebelde-causas-irman-estivo-sempre-preto/20180524142154086612.html

https://www.farodevigo.es/gran-vigo/2013/12/03/decadas-lucha-feminista-busca-igualdad/925542.html Dos décadas de lucha feminista en busca de la igualdad. El Consello Municipal da Muller de Vigo conmemora su 20 aniversario – Pleno, mesa redonda y exposición en el Concello.

https://mxporteiro.wordpress.com/tag/das/ As mulleres celebran o seu día en Vigo. 6/3/10, 2010. A Concellería de Igualdade do Concello de Vigo (ofi.muller@vigo.org) que leva a concelleira do BNG, Iolanda Veloso, ven de organizar un Pleno específico do Consello Municipal da Muller para conmemorar o próximo 8 de marzo http://xornal.vigo.org/xnnoticia.php?noticia=13249 Será as 11 h. no Salón de Plenos do Concello, na 1ª planta. Nel intervirán varios colectivos de mulleres de Vigo: Rede de Mulleres Veciñais, Dorna, Mulheres Nacionalistas Galegas, Feministas Independentes Galegas, Mulleres Progresistas, Colectivo Violeta e as secretarías da muller de UGT, CIG e CCOO. Asistirán ao plenario todas as entidades que constitúen o Consello Municipal da Muller. Dado que estou a traballar fóra de Vigo nesta altura, e non podo acudir ao Pleno ao que se me convoca para tratar a Traxectoria das asociacións e colectivos do Consello Municipal da Muller desde a súa creación a finais dos anos 80 envío esta achega para que sexa lida, se así se considera oportuno, agradecendo esta oportunidade.
Vigo foi a primeira cidade galega que tivo unha Concellería adicada ás cuestións de xénero. Foi creada en 1987 e daquela chamouse Concellería da Muller. Eu, como concelleira do goberno socialista da época, fun a súa creadora e síntome moi honrada de poder contalo, pero sobre todo, de recoñecer a tódolos partidos políticos que gobernaron Vigo despóis que respetaran e alentaran esta decisión.
Naqueles catro anos de goberno tiven o apoio do meu partido, do goberno municipal e mesmo do resto da Corporación que non foi belixerante contra as nosas iniciativas neste terreo, pero agradezo moi especialmente o esforzo das funcionarias e funcionarios cos que puiden levar adiante un labor novo e non sempre ben comprendido. Gardo un grato recordo da complicidade e axuda que recibín de María José Thomas, Gloria, Mapi e Xulia Mariño, funcionarias; Choni Miura, experta en Malos Tratos da Comunidade de Madrid; do Alcalde Manolo Soto e os concelleiros Carlos Príncipe, Alvaro G. Magariños e María Arán; dos colectivos de mulleres e secretarías dos sindicatos (Merche, Ana, Elena, Carmen, Mariló, Belén…); das compañeiras xornalistas dos medios de comunicación (Rosa, Begonha, Amanda, Avelina, Marisa, Sefi, Julia, Ana…) que funcionaron como un auténtico lobby a prol das mulleres; do goberno tripartito na Xunta que presidía Fernando González Laxe e en particular de Rosa Miguélez que coordenaba a Comisión para os asuntos das Mulleres, precursora do que logo sería o Servizo Galego de Igualdade, e, en fin, de tantas outras persoas que me resulta imposible citar pero que creron naquel proxecto nos primeiros e máis difíciles momentos.
No período comprendido entre 1987 e 1991 fixemos moitas cousas que sementaron o futuro:
– Creouse o primeiro Consello Municipal da Muller integrado por colectivos e asociacións representativas da preocupación pola situación das mulleres
– Creáronse as vocalías de Muller nas Asociacións Veciñais
– Púxeronse en marcha coa colaboración de Alecrín, o primeiro Centro de Información Municipal dos dereitos das Mulleres, e máis a primeira Casa de Acollida para Mulleres Maltratadas de Galicia que foi tamén unha das primeiras de España,
– Patrocinouse a edición e distribución da revista de pensamento feminista “A festa da palabra silenciada” que dirixe María Xosé Queizán,
– Organizóuse unha exposición de mulleres galegas artistas plásticas comisariada por Cuqui Piñeiro,
– Fixéronse cursos de alfabetización para mulleres maiores e impulsáronse os programas de Kanguros, coas Mulleres Progresistas
– Fíxose un programa de oportunidades de emprego para mulleres novas coa Asociación de Mujeres Jóvenes
– Elaborouse o primeiro estudo sociolóxico sobre a situación das mulleres en Vigo
– Puxéronse as bases para o Primeiro Plano de Igualdade que se aprobaría pola corporación seguinte.
– A Concellería da Mller de Vigo formou parte moi activa na primeira Comisión da Muller constituída no seo da FEMP (Federación Española de Municipios e Provincias) desde a que se elaboraron os primeiros materiais para cursos, xornadas e publicacións especializadas para a política municipal no eido do xénero. Coa FEMP organizaronse en Vigo unhas Xornadas Nacionales sobre Muller e Eudación.
– O goberno municipal tomou a decisión de personarse como acusación en tódalas causas de denuncias por malos tratos a petición das víctimas.
Logo chegarían outras concelleiras que fixeron un excelente labor e convertiron a Vigo nun referente nas políticas municipais de igualdade: Ana Gandón, Maite Fernández, Belén Sío, Lucía Molares e Iolanda Veloso. Grazas a todas elas. De corazón.


– – – – – – –

No lloréis por mí

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2018/07/29/lloreis/0003_201807G29P15992.htm

La Voz de Galicia. Opinión. Habitación propia

MARÍA XOSÉ PORTEIRO 

Si alguna vez tenéis que salir a la calle para pedir que se haga justicia respecto a algo de lo que se me acuse -y dando por supuesta vuestra buena fe; que tendréis suficiente información; que actuaréis de forma no sectaria; y que manifestaréis un elevado respeto al estamento judicial- solicito que: 1. No os dejéis llevar por la simpatía ni por los afectos. 2. Seáis las más exigentes a la hora de esperar el buen funcionamiento del sistema. 3. Deis un margen amplio de confianza a la capacidad de las mujeres y los hombres que intervienen en cada uno de los pasos del procedimiento judicial. 4. Mováis el asunto en las redes sociales, porque es nuestra plaza pública virtual y real, donde lo individual se hace colectivo y cumplimos el sólido precepto que nos indica que lo personal es político. Y, 5. Comprendáis los márgenes temporales y procesales que precisa la judicatura para emitir sus veredictos, atender los recursos y sancionar, finalmente, conforme a su buen criterio, su buena formación y su buen y leal entender.

Si, cumplido todo lo anterior, me llego a encontrar como Juana Rivas, más tirada que cerilla en cenicero. Más sola que la una. Con un exmarido maltratador burlándose en los platós de televisión de las argucias que han impedido que las denuncias y pruebas sobre el maltrato infligido a la madre de sus hijos lleguen antes que la sentencia condenatoria. Con magistradas y magistrados en posición de hacer de sus decisiones, materia de ejemplaridad para el desestimiento de la ciudadanía en determinadas situaciones. Y con la certeza de que tener muy buena memoria, constancia y comprensión pueden ser suficientes para sacar una plaza en un juzgado, pero que no garantizan estar libres de prejuicios y convicciones patriarcales… En fin, si todo fuese como lo estamos viviendo con la sentencia de Juana Rivas que, además de poner la cama -es decir ser condenada a cinco años de prisión- también tiene que pagarla -con 30.000 euros del ala para el señor ese del que usted me habla-, entonces, por favor, no se os ocurra pedir que me indulte el Gobierno. No se os pase por la mente pedir clemencia para mí. No hagáis nada que suponga que la gracia concedida por un Consejo de Ministros haya de rectificar la incapacidad del sistema judicial para hacer lo único que tiene que hacer: Justicia. Y ya nos ocuparemos nosotras de ir a la cárcel por intentar defendernos de la basura machista. Pero por mi dignidad espero que cuando ese día llegue, entendáis que nuestra lucha no ha de ser por la clemencia, si no por el castigo para que el machismo de quienes nos juzgan, también deba, pueda, y tenga que ser juzgado y castigado. Con cárcel e inhabilitación, por ejemplo.

 

Predicar co exemplo

https://luzes.gal/2018/07/28/predicar-co-exemplo-feminicidios/

María Judithe Martins, a vítima dun  recente crime machista en Galicia, tiña 57 anos e o último que viu antes de morrer foi ao seu home a cravarlle un coitelo no pescozo. Diante deste feito terrible, o goberno galego fáinos saber, mediante unha declaración oficial dirixida a toda a sociedade galega, que hai que condenalo e que debemos “rebelarnos contra a repudiable lacra da violencia de xénero” (sic). Daquela, pregúntome que pretenderá conseguir con este pronuncionamento quen ten nas súas mans a capacidade -e a obriga legal- para facer moito máis que “repudiar”. Isto é, traballar para que o terrorismo de xénero deixe de ser algo cotián e asumido como unha noticia recurrente e inexorable que, cada certo tempo, produce infinitos minutos de silencio por parte das autoridades “sensibilizadas”. 

Que se pregunten as autoridades que farían se unha soa persoa -xa non digamos as 945 mulleres asasinadas desde 2003- fose vítima dun atentado de terroristas etarras. Ou yihadistas.

Porén, din que son eu -e vostede- quen se ten que rebelar… Manda truco. Facendo un exercicio de cortesía, quero responder amigablemente ao comunicado gubernamental (porque me sinto concernida na expresión xenérica que atinxe a “sociedade galega”) propoñendo que as nosas autoridades teñan en conta algunhas miudezas. Por exemplo, que se deixen de silencios e se concentren na acción. Que se personen en cada caso de violencia machista que motive unha denuncia. Que publiquen os nomes dos criminais que asasinan, violan, torturan, ou acosan a mulleres. Que dean exemplo co uso de linguaxe inclusiva. Que, cando haxa un feminicidio, asistan aos enterros, poñan as bandeiras a media asta nos edificios institucionais e se declare loito oficial. Que se aumenten os recursos de protección para quen xa teñan ordes de ser protexidas. Que se tomen en serio, por favor! este drama colectivo. E, sobre todo, que se pregunten que farían se unha soa persoa -xa non digamos as 945 mulleres asasinadas desde 2003- fose vítima dun atentado de terroristas etarras. Ou yihadistas. Ou deses psicópatas que, de repente, matan á rapazada nunha escola, aparentemente por que si. 

Pediría tamén que se preguntasen por que non se ofrecen lugares oficiais e públicos para os funerais, nin se arbitran medidas de apoio para as familias, nin se persigue -de oficio- a quen incumpre as medidas provisionais. Ou por que pechan os ollos cado pasan diante dun club de carretera coas persianas baixadas e as luces de neón prendidas, sabendo que no seu interior hai mulleres traficadas, secuestradas e obrigadas a prostituirse. Daquela, obedezo rebelándome, claro que si. Pero preciso que me digan contra quen. Porque o que me pide o corpo é rebelarme contra quen me pide que o faga. Evidentemente, algo está mal nesta mensaxe…

Se cadra, sobra fariseismo e falta  credibilidade. Lembra aquela consigna que algunha vez escoitamos a quen dá consellos nos que non cre: ti fai o que eu che digo pero non fagas o que eu fago.

Un país non se fai sen xente

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2018/07/16/pais-non-fai-sen-xente/0003_201807G16P10994.htm

MARÍA XOSÉ PORTEIRO 

A nosa capacidade de renovación demográfica está exangüe. Informes oficiais anuncian que chegaremos a 2031 con perto de 400.000 habitantes menos, contados desde comezo deste século, cunha media de 35 por día. O certo é que Galicia é unha das rexións europeas con maiores niveis de envellecemento e peores taxas de natalidade, ao que hai que engadir que somos tamén unha comunidade que leva moito máis dun século expulsando forza de traballo. Nos primeiros tempos da diáspora, as remesas que chegaban para as familias que quedaban aquí equilibraron a nosa economía durante decenios, pero diso xa pasou moito tempo e se corresponde cun momento histórico de penuria politica, social e económica. No caso da emigración da segunda metade do século XX o regreso era case sempre seguro; a estadía noutros países europeos foi máis temporal ca as de quen se instalaron nas Américas con anterioridade. Agora están a regresar algúns dos nosos de países en crise, como Venezuela, pero non se pode considerar como unha tendencia que afirme que desde fóra nos vexan como un lugar con promesa de éxito.

Precisamos fixar as enerxías e os talentos para que non fuxa o capital humano necesario e capaz de proxectar estratexias de futuro para un territorio cunha poboación en declive. Máis non se aprecian expectativas de cambio a curto ou medio prazo para esta tendencia consolidada pola reducción nun 50 % da taxa de fecundidade respecto a 1975. Ou polo feito de que un de cada catro galegos ten máis de 65 anos e só o 15 % ten menos de 20. Ou cando a idade media dos residentes nas dúas terceiras partes do país supera os 50 e xa son pensionistas o 35,3 % da poboación.

E logo está ese fenómeno -tan de nós- que nos fai vivir nunha realidade inversa: en 2016 había 358.374 galegos nados no exterior, fronte a 153.456 que naceran en Galicia. O último informe Nós no mundo do Igadi (Instituto Galego de Análise e Documentación Internacional) facía fincapé nesta situación que non se vai corrixir só co Plan Retorna 2020 da Xunta de Galicia para atraer a xente nova que reside no exterior, calquera que sexa a súa circunstancia, que consideraría un éxito atraer a 20.000 dos residentes no exterior nos tres próximos anos.

Falla sentidiño. Nada será posible se non se dan as condicións para frear a fuxida dos que marchan. Logo, talvez, virán os que naceron fora. Convén escoitar, por exemplo, a eses xoves investigadores emigrados que vindicaban, nun recente manifesto galego pola ciencia, a necesidade dunha estratexia a longo prazo para crear un sistema científico sólido e para xerar riqueza e benestar económico e social, porque «é imposible desligar o desenvolvemento socioeconómico e cultural dun país, dos seus avances en ciencia e tecnoloxía». Pois iso.

A #festadaQueizán: moito por celebrar, moito para lembrar

O 9 de xuño as amigas e admiradoras demos unha festa sorpresa a María Xosé Queizán. Algunhas privilexiadas puidemos facer uso da palabra. Eis aquí as miñas:

Ficamos dispoñibeis para nos irmandar.

Amigas, xa somos. Cómplices, tamén.

O paso seguinte é irmos un pouco máis alá e avanzar na unidade, cada quen desde o seu lugar, desde a súa sensibilidade, pero convencidas de que hai obxectivos comúns e moi grandes.

Hoxe é unha boa ocasión para iso.

María Xosé Queizán non representa a comodidade nin o conformismo.

Foi e segue a ser, rebelde, chocante, rebuldeira, e sobre, todo, moi dona de si mesma, gustase a quen gustase e viceversa.

Daquela, estarmos aquí tantas mulleres de diversas procedencias e traxectorias, pero que temos todas en común o compromiso co feminismo e coa revolución que non estamos dispostas a deixar pasar, é unha oportunidade para nos apoiar e nos confirmar nas nosas coincidencias, máis que para afondar nas nosas diferencias.

E fomos auto convocadas arredor dunha persoa á que todas lle recoñecemos unha valía extraordinaria e un traballo fecundo para o espertar feminista.

Que o 9 de xuño sexa para nós unha data referencial. Se conseguimos iso, Alén de lembrar un agarimo e un recoñecemento máis que xustos para unha muller traballadora, precursora e sempre activa neste camiño, teremos motivos para nos seguir reunindo y procurando puntos de encontro.

En Galicia o feminismo escríbese con maiúscula, tanto pola cantidade de movementos que confluiron historicamente neste empeño, como polas singularidades que lle poñen nome propio a un traballo comprometido e constructor nesa dirección.

María Xosé Queizán, amiga, compañeira, para min es un referente, ideolóxico e de vida. Quixera que cada vez máis, o foses para as xeracións que seguen as nosas, desprendidas xa das vivencias de cada quen e preparadas para herdar a inquedanza e o propósito de aportar Ideas e accións neste rumbo xa imparable.

Grazas polo que fixeches por derrubar parte das pedras que nos pechan a palabra.

Grazas polo que fas.

Grazas, sen máis xustificacións.

Obrigada estou!

E uns días despois, publiquei esta pequena reseña en Luzes:

A #festadaQueizán: moito por celebrar, moito para lembrar

Luzes. Quinto elemento. María Xosé Porteiro.

15 Xunio, 2018
O pasado sábado 9 de xuño as feministas galegas fixemos unha festa de alegría e irmandade arredor dunha figura de referencia. Foi en Alcabre (Vigo) onde nos reunimos cento cincuenta mulleres de diferentes xeracións e tendencias, co nexo en común da admiración e o afecto cara á nosa erudita polígrafa, figura senlleira das letras galegas e do pensamento feminista internacional. Xa saben vostedes que falo de María Xosé Queizán, que ten, por riba de tan grosos calificativos, unha enorme humanidade e vontade de compartir o que foi aprendendo na súa longa pescuda filosófica e científica. Será por iso que a súa «parroquia», logo dun tempo que semellaba estantía, non deixa de medrar. E será por iso, daquela, que temos necesidade de facerllo saber e de contarllo ao mundo enteiro para que se sume, porque quedan moitas mullerenaxes pendentes para ela.

A do 9 de xuño foi a inicial dunha nova xeira na que esperamos que se abran as portas do recoñecemento para a intelectual e para a amiga. Se alguén quedou con gañas de acudir a Vigo e non puido (porque foi unha convocatoria entre amigas e seguro que nos esquecemos de facer chegar o aviso algo máis alá de nós mesmas, e, ademais, precisabamos gardar o segredo porque se trataba de darlle unha sorpresa -e sorpendentemente, conseguíuse!-; ou porque foi pensada para mulleres e sei que algún amigo quedou amolado por non poder asistir; ou tamén, porque o prezo era algo elevado para quen poden ter outras urxencias, pero no custe ía incluído o agasallo e toda a produción: a megafonía, o programa, o audiovisual…), repito, se alguén quedou con mágoa por non ter participado, estades a tempo. Non vos cortedes porque daquí en diante, cantas convocatorias nazan desde colectivos -ou xuntanza de individualidades- seguro que serán benvidas pola sempre afectuosa escritora, e aplaudidas polas súas amigas e admiradoras. E se nesa extensa nómina non son eu quen de establecer diferenzas, non vou deixar de citar a Amanda Alvarez, Ana Romaní, Camiño Noia, Inma Rodríguez, Sabela Mouriz, Pili Abreu e Anxeles Castiñeiras, que tiveron a idea e funcionaron durante catro meses coma un perfecto equipo de produción para que todo saíse marabillosamente. A elas, o recoñecemento de todas as que fomos só a disfrutar, porque sen elas, nada do que aquí se falou sería posible. E estou certa de que tamén terán o recoñecemento da cidadanía toda porque quen sabe honrar, honra merece.

En fin… porque isto non pretende ser a crónica da festa sorpresa -a partir de agora bautizada por María Bragado nestas mesmas páxinas da Luzes-virtual como #festadaQueizán- prescindo do relato de todo o que alí aconteceu e do glosario das que alí cantaron, falaron, presentaron, aplaudiron e brillaron. Pero podedes acreditar que eramos moitas, moi festeiras, moi diversas, moi cómplices co estabamos a facer e, aviso, con gañas de repetir.

*A foto que ilustra esta entrada é de Rexina Vega.

Nova executiva do Consello da Cultura Galega con maioría feminina por primeira vez.

file:///Users/mariaxoseporteiro/Downloads/Dossier_06-07-2018.pdf

http://praza.gal/cultura/17075/la-propia-existencia-do-consello-da-cultura-galega-e-a-proba-de-que-hai-que-mellorar-a-situacionr/

file:///Users/mariaxoseporteiro/Downloads/Dossier_06-07-2018%20(1).pdf

5b3dfc2ae99fa-foto.jpg

Como vive la amistad una Asperger… Carmen Molina, sin ir más lejos.

https://www.cope.es/noticias/actualidad/robbie-williams-cree-que-tiene-asperger-que-caracteriza-este-sindrome_236067

Entrevista a Carmen Molina. Cope. Pablo Valentín Gamazo

6/Julio/18

El cantante británico Robbie Williams ha confesado que cree que padece el síndrome de Asperger, un trastorno caracterizado por dificultades en el desarrollo de las habilidades sociales, principalmente. “Puede que tenga Asperger o autismo. No sé en qué espectro me encuentro pero sé que alguno”. Además comentó que tiene “una interesante compulsión, adicción, enfermedad mental”.

¿Cuáles son los síntomas de una persona que padece Asperger?

La primera imagen que te puede venir a la cabeza es la del personaje Sheldon Cooper. Una persona con ciertos problemas a la hora de comunicarse, alguien a quien no le gusta que le alteren los planes y a quien le encanta su rutina.

Carmen comparte, con este personaje de ficción, este trastorno del neurodesarrollo que se ubica dentro del espectro autista. El primer mito que quiere derribar Carmen es ese de que “las personas con Asperger no tienen o no pueden tener amigos”.

Carmen y María José son amigas desde hace alrededor de 12 años. Se ven en persona solo unas seis o siete veces al año porque, para Carmen, la presencia e incluso el contacto físico “no es necesario”.

Carmen y María José se hicieron amigas en el trabajo. La propia Carmen admite que fue un proceso “difícil”. “La amistad nació hablando de las dificultades que yo tenía para las relaciones personales. Al principio, ella no me entendía y yo tampoco a ella. Pero teníamos voluntad. Nos caíamos bien y queríamos comunicarnos”.

En el día a día, el obstáculo de la comunicación se traduce en las dificultades que pueden tener para entablar conversaciones y para manejar el lenguaje no verbal. Un problema que se da en las situaciones más cotidianas.

Así que, para entenderse la una a la otra, trazaron lo que Carmen denomina “estrategias”: “Yo entendí también las necesidades emocionales de María José. Hablamos de qué quería que hiciera para demostrarle que la quería. Le dije: ‘¿Te tengo que dar abrazos? Pues te los doy’. Pero esas cosas me las tiene que decir”.

Carmen subraya que la relación que mantiene con María José demuestra que las personas con síndrome de Asperger sí pueden tener amigos: “Tenemos emociones, entendemos las de los demás y nos solidarizamos con ellos. Lo que pasa es que la expresión de las emociones y de la amistad, pasa desapercibida normalmente. La comunicación y la expresión de los afectos con la gente que queremos es distinta”.

Las bromas, los juegos de palabras o las ironías son difíciles de asimilar para personas como Carmen. Las cosas solo tienen un significado, no hay más vueltas. Y esto, cuando se habla de amistad es precioso: “La palabra amistad la gente la aprecia con tres o cuatro definiciones. Cada uno tiene la suya. Para mí, sólo vale una y las demás no existen. Para nosotros, las definiciones solo tienen un significado. La amistad para nosotros solo significa eso, el conocer a una persona en profundidad. De esos solo hay uno o dos en la vida”.

Maioría de mulleres no Consello da Cultura Galega

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2018/07/08/salto-cualitativo/0003_201807G8P16998.htm

VÍCTOR FREIXANES 

Rosario Álvarez Blanco é a primeira presidenta do Consello da Cultura Galega. Unha das primeiras mulleres á fronte dunha institucións destas características, ao que cómpre engadir a virada claramente feminina do seu equipo de goberno. A nova executiva consta de catro mulleres (Dolores Vilavedra, María Xosé Porteiro e a propia Álvarez Blanco) e un varón (Xosé Manuel Nuñez Seixas). Asemade, a coordinación da maioría das seccións que configuran as máis significativas áreas de traballo -Ciencia, Natureza e Sociedade (Elena Vázquez Cendón), Lingua, Literatura e Comunicación (Carmen García Mateo), Música e Artes Escénicas (Dolores Vilavedra), Patrimonio e Bens Culturais (Rebeca Blanco Rotea), Pensamento e Sociedade (Carme Adán Villamarín) e Creación e Artes Visuais Contemporáneas (Manuel Quintana Martelo)- queda na responsabilidade de mulleres, agás Quintana Martelo, naturalmente.

Non serei eu quen proclame esta viraxe de xénero pola simple condición da viraxe. A incorporación activa (e visible) das mulleres en ámbitos de decisión, xestión e coordinación foi algo que o anterior presidente do CCG, Ramón Villares e os seus equipos, coidou con especial atención. Mais considero o feito salientable dabondo como para merecer esta marea. A visibilidade da muller, nun espazo tan concreto e significativo, nunha institución responsabilizada estatutariamente da harmonización da pluralidade cultural (ciencia, tecnoloxía, patrimonio, artes escénicas, comunicación, lingua, creación audiovisual, música, organización do territorio, etc.), a visibilidade da muller na xestión ou coordinación de tales espazos, digo, é a expresión dunha derivada histórica imparable. Unha realidade obxectiva que detectamos nas aulas universitarias, nas relacións sociais, nos hospitais, nos espazos públicos e privados, cada vez máis tamén nas áreas de decisión das empresas, nas redaccións dos medios de comunicación…, realidade que, malia o camiño que aínda queda por percorrer, pois as mentalidades de fondo mudan moi lentamente, define un novo tempo que eu me atrevería de definir como ‘nova modernidade’, chamado a transformar radicalmente o mundo que van herdar os nosos fillos e os nosos netos. Para ben. Eles e elas.

Cando na Real Academia Galega acordamos dedicar o pasado Día das Letras Galegas a unha muller (María Vitoria Moreno) falabamos tamén disto. Digo ‘tamén’ (e deberiamos subliñar o adverbio) porque de ningunha maneira se trata de primar o xénero polo xénero. Iso sería desmerecer as persoas ás que facemos referencia. A obra e os méritos de cada unha delas están aí. Trátase de recoñecer unha realidade obxectiva, repito: currículos, biografías, iniciativas e esforzo, moito esforzo (as máis das veces duplicado e triplicado) das nosas compañeiras, que enriquecen decote o noso traballo. Unha porta máis que se abre.

Lapis na noite, de Ramón Nicolás (EE. Xerais)

5/Xullo/18. Feira do Libro de Vigo. Presentación de Lapis na noite.

Boas tardes, camiño dunha curta noite de verán. Nesta hora temos aínda dúas ou tres de lusco fusco, pero sabemos que ela vai chegar, inexorable. Solitaria: porque poucos actos temos tan íntimos coma o xeito en que pasamos ese tempo onde reinan as sombras. A noite lévase ben porque supoñemos que logo dela pasar, ha chegar o día. E así acontece astronomicamente mais non sempre coincide coa nosa historia vital: aquela que construímos con feitos, lembranzas, sentimentos, satisfaccións… traumas.

Lapis na noite fainos transitar na noite do tempo e da fuxida da comodidade. Comproba como a memoria amola cando non lle deixamos espazo para falsificar os recordos ou, coma neste caso, cando unha verdade documentada e compartida con moitas máis persoas, se fai presente e non a podemos obviar. Xa sabemos que as lembranzas que gardamos na nosa caixa negra adoitan ser escollidas e pasadas pola peneira da felicidade. Velaí unha cuestión neurolóxica e, probablemente, defensivo adaptativa, para soportarmos as inclemencias coas que a vida nos sorprende -e nos aprende-. Pero os recordos compartidos non toleran ese tratamento. Daquela, un xeito común de non os aceptar é a desmemoria, a amnesia inducida ou provocada por nós mesmas, ou imposta por alguén interesado e aceptada, daquela, máis unha vez, por nós mesmas.

A novela de Ramón Nicolás ofrécenos unha viaxe a traveso do paso do día a noite,  e de novo ao día, pero sen correspondencia temporal. É unha viaxe cuántica onde os tempos se mesturan e o pasado só é repensable cando se interpreta desde o futuro, que é o presente para a protagonista narradora. Ramón sométenos a lóxica da terapia que demanda recuperar e recolocar a memoria. Convídanos a saír do espazo de confort que é a ignorancia, ou, por sermos menos bruscas, o descoñecemento.

Postas a clasificar, estamos diante dunha novela histórica, pero a medida que afondemos nas historias que configuran a Historia -con maiúsculas- nas que se sustenta, apreciaremos tamén unha novela social, e en ambos os casos, un tratamento que implica unha achega psicolóxica. Explicarei porqué.

Novela histórica, porque Lapis na noite nos ofrece a posibilidade de coñecer fondamente esa zona escura da política arxentina que foi a ditadura chamada cívico-militar, outra versión máis dunha ditadura fascista, herdeira ou irmá das que vivimos na Europa cando a Guerra Civil Española ou nos prolegómenos -e durante- a Segunda Guerra Mundial, en Italia, España ou Alemaña. É, tamén, parte dun mosaico máis amplo onde situarmos as ditaduras militares que protagonizaron a política en América Central, o Caribe e América do Sur, patios traseiros, tantas veces así ben chamados, do imperio do Norte. Devólvenos, para o noso escándalo, á naturalidade con que se truncaron procesos democráticos e se instalaron reximes asasinos que exerceron a maior das violencias institucionais. Temos magnicidios inducidos, coma no Chile de Salvador Allende que lle deu o poder ilexítimo a Pinochet (dezaséis anos) desde 1974 a 1990; ou as sagas dinásticas de ditadurasmilitares oprobiosas como a de Alfredo Stroessner en Paraguai durante trinta e cinco anos -desde o 54 ata o 89-; Rafael Trujillo, en Dominicana, durante trinta e un -desde 1930 ata 1961-; o chamado Goberno revolucionario das forzas armadas que dominou Perú durante sete anos, entre o 68 e o 75, con Velasco Alvarado e Morales Bermúdez; a ditadura militar de Anastasio Somoza, apelido que usurpou o goberno de Nicaragua durante corenta e tres anos -do 36 ao 79-; a ditadura que seguiu ao derrocamento do goberno de Joâo Goulart, en Brasil, durante vinte cinco anos -do 64 ao 85-; Os catorce anos da ditadura militar de Gregorio (Goyo) Álvarez contra Juan María Bordaberry, en Uruguai, entre 1973 e 1984; pero tamén, outras non tan prolongadas pero sempre crueis, como  Bolivia e a ditadura do xeneral Hugo Banzer, entre 1971 e 1978; Omar Torrijos e Manuel Noriega en Panamá, ou Ecuador, con Guillermo Rodríguez Lara; ou o xeneral Gustavo Rojas Pinilla en Colombia. Case non se salva país ningún nesta nómina extensa dos milicos corruptores da democracia que tanta semellanza nos deixan coa nosa propia historia e a ditadura franquista. 

Lendo a Ramón, recuperei o recordo dun grande escritor galego expatriado, a quen tiven a sorte de coñecer e tratar. Refírome ao dramaturgo Xosé Ruibal, de Xeve, irmán da nosa amiga e pintora Mercedes, que viviu en Arxentina e Uruguai nos anos 50 e 60, para finalmente, ficar nos EEUU. Unha das súas obras máis significativasEl hombre y la mosca, denuncia e reflicte esa cultura da violación dos dereitos humanos e de anormalidade política en estados fallidos, herdeiros de procesos colonizadores por reximes imperialistas, coma foi o español no seu propio Estado, ou na herdanza crioula nas súas excolonias. Estamos diante dun asunto para nada banal en días coma hoxe onde, coma Penélopes, seguimos a tecer e destecer o manto do noso pasado oprobioso; das vítimas non recoñecidas nin compensadas; da ignominia de medallas e recompensas a asasinos que okuparon-con k- a democracia e os dereitos humanos aquí, nesta beira do océano. 

E a lembranza chéganos desde Arxentina, contexto literario e histórico da novela que hoxe nos convoca, no setenio comprendido entre 1976 e 1983, que deixou un regueiro de terror, latrocinio, torturas, asasinatos, secuestros e fractura social que as Nais da Praza de Maio, propostas recentemente para o premio Nobel da Paz, ben nos lembran cada día. Perder a memoria é perder a propia noción de unha mesma, por iso a procura da identidade está vinculada ao impulso de recuperala.

A identidade, ese concepto que para nós, galegas e galegos daqués mar, debera resultar tan próxima e vinculante. Con ela paso á novela social, a que describe o contexto concreto dunha sociedade mestiza e inclusiva onde nós, inmigrantes, traballamos arreo para nos facer un lugar onde atopar unha nova vida, e, en moitas ocasións o conseguimos pero non sen dor, loucura, abandono…

 Quen marchou, rachou a rede de protección que ofrece unha sociedade onde eran iguais ca as outras persoas que a compoñen. Non tiñan que explicar por que se comportaban de determinada maneira, porque se expresaban deste ou daquel xeito. Todo viña dado polo urdido noque nos imos conformando como parte do grupo, do colectivo. O chimpo que deron os expulsados pola miseria, ou polo medo as levas reais, ou por situacións abondo motivadoras como para asumir tantos riscos, foi monumental. Grazas a el, en tempos de pobreza extrema, recibimos cartos para construír escolas en contornas rurais, casas do pobo, dos sindicatos agrarios. Sen deixar de recoñecer o valor da instrución que recibiron nos centros galegos que, nomeadamente na Habana, Bos Aires e Montevideo, foron auténticas casas de cultura, de saúde, de formación, e de recursos para facilitar a adaptación de xente que procedía de aldeas onde aínda rexían modelos neolíticos para se integrar nos aglomerados urbanos e mestizos das grandes urbes americanas. 

Ese patrimonio que nos veu de volta, seguiu medrando alá tamén. No caso de Arxentina, a quinta provincia -xa se sabe- seguimos a ser o colectivo migrante máis numeroso, xunto co italiano e o xudeu. E falo de galegos, non de españois. Unha poboación que aínda hoxe ten a preto de 150.000 residentes alí que non perderon a nacionalidade, que están inscritos nos censos electorais daquí, e que vai en aumento ao compás da suba da emigración –para min, sempre, unha expulsión– de novos talentos na procura de opcións vitais.

A Galiza peninsular perde se non entende, aprecia e participa, do que significan as outras Galizas do exterior. E a novela de Ramón Nicolás ven poñer orde neste desaxuste situándonos diante da traxedia dun dos nosos que levou para Arxentina a súa historia de loitador de esquerdas, que a puxo a disposición do país que o acolleu, que lla transmitiu a súa única filla e que ela dedicou, coa súa ofrenda maior, ás súas patrias –e con esta elipse fago un exercicio de contención para non revelar a trama-.

É de xustiza que incorporemos esta historia á nosa Historia. Porque -agora entrarei na cuestión psicolóxica- de non aceptarmos a terapia que proporciona a lectura –e a comprensión – de Lapis na noite, seguiremos eivadas e sendo susceptíbeis de permanecer no erro do distanciamento. 

…Cantámolo a miúdo. Se cadra, sen repararmos no significado, e eu teño a ben traelo aquí, neste momento, e logo deste comentario, que Edicións Xerais, e o propio autor, tiveron a ben permitirme facer (obrigadísima por iso!). Isto é: 

Non dar a esquecemento, da inxuria, o rudo encono

María Xosé Porteiro, Vigo, 5/Xullo/18