Tereixa Navaza. O seu nobelo, no Fío de Penélope co Consello da Cultura Galega.

O Consello da Cultura Galega está a desenvolver unha actividade que permite visitar os seus fondos para construir un percorrido vinculado a algunha temática de interese. As xornadas de homenaxe a mulleres pioneiras en Galicia que ven organizando a Comisión de Igualdade están a ser o eixo arredor dos que se seguen os nobelos de cadansúa protagonista.

Neste caso, eu fago de guía polo nobelo de Tereixa Navala que nos conduce ao mundo da comunicación e o feminismo en Galicia.

Entrade no link seguinte e teredes acceso aos documentos audiovisuais que vos presentamos:

http://consellodacultura.gal/especiais/o-fio-de-penelope/detalle.php?c=6546&fbclid=IwAR2mjuetZaBKdXn9skZVrXwQAzySZhHEgrCwDRsNRAS6LgmgRGkfYERv6Zk

 

O que se xoga en Europa

unnamed.jpg

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2019/07/01/xoga-europa/0003_201907G1P13993.htm#

La Voz de Galicia. Opinión. Habitación propia

MARÍA XOSÉ PORTEIRO 

A estratexia de Steve Bannon cando creou o Movemento para reunir a todos os grupos da dereita populista europea, con sé en Bruxelas, representando os grupos e lobbies contrarios ás vindicacións feministas, os dereitos de asilo e refuxio, e a loita contra o quecemento global, non acadou o seu obxectivo na eleccións ao Parlamento Europeo. Querían coar un cabalo de Troia no corazón da Unión para dinamitala desde dentro, mais a ofensiva segue aberta. Tres sucesos recentes van na mesma dirección.

No último encontro do G20 confirmouse o corte de mangas de Trump para sumar os EUA á loita contra a crise climática, absurda e incomprensible actitude negacionista que só pode responder a grandes intereses económicos e -por que non- ideolóxicos. Case ao mesmo tempo, as alianzas postelectorais que transixen cos postulados de Vox, os seus representantes en España, fixeron Madrid -antes, Andalucía-, os escenarios onde probar a súa fórmula integrista e reaccionaria en todo o que ten que ver coa violencia machista. Seguindo coa secuencia temporal, en Italia o capo da ultradereita, Salvini, vén de aldraxar o dereito internacional coa súa negativa a acoller o Sea Watch, detendo á súa capitá, Carola Rackete, por querer salvar a corenta e dous náufragos en transo de morte, e acusala de encabezar unha operación criminal.

Velaí o trípode a combater: feminismo, ecoloxía, refuxio. O mellor da nosa civilización foi o que se avanzou en dereitos humanos, respecto ás persoas, demandas para salvar a natureza, avance da loita contra a desigualdade e a discriminación sexual… Precisamente, o que nos identifica como esencia dunha Europa que ás veces semella caduca pero que segue en permanente construción. Máis ca nunca precisamos da súa rexeneración e o momento é idóneo. O liderado de Alemaña e Francia, ancorado na beira dereita do taboleiro, está esgotado e semella chegado o tempo de que outras opcións máis afíns á socialdemocracia como España ou Portugal tomen o relevo. Estamos nos días cruciais para ver como se resolve o reparto de responsabilidades nos órganos políticos e de xestión da Unión Europea, con decisións relevantes como a dirección do Banco Central ou o cambio nos comisariados, onde podería haber lugar destacado para nomes de mulleres con perfil feminista.

A opción de Borrell de seguir á fronte do Ministerio de Asuntos Exteriores non é unha decisión menor, pois desde esa tribuna ten acceso diferente á interlocución con todos os actores principais da política internacional.

Unha vez se disipe a posibilidade dunhas novas eleccións en España, será o momento de definir estratexias tendentes a frear o pelotón de reminiscencias fascistas que quere tomar as rendas das sociedades máis desenvolvidas do mundo. Convén que vaiamos tomando conciencia de que é o que nos estamos a xogar.

La independencia judicial

images.jpg

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2019/06/23/independencia-judicial/0003_201906G23P13994.htm

La Voz de Galicia. Opinión. Habitación propia

MARÍA XOSÉ PORTEIRO 

 

No soy partidaria de que la Justicia dicte sentencia ni marque jurisprudencia a golpe de reivindicación en las calles. Débil es el sistema que se mueve según de dónde provenga el viento. Lo que es correcto y necesario para mover decisiones políticas no lo es para aquellas que se sustentan en fundamentos jurídicos. Por eso no creo que la decisión del Supremo sobre la Manada deba valorarse en ese sentido. Más bien creo que hacerlo así la devalúa, siendo, como es, la confirmación de que hay un mecanismo de garantías que funciona, porque la nueva sentencia viene a corregir otra mal dictada y un anterior recurso denegatorio. Así lo demuestran las consideraciones que fundamentan la necesidad de una pena mayor para los ya reconocidos violadores grupales, famosos por el nombre de su pandilla de delincuentes. Tan importante es la gravedad atribuida a los hechos como su reconocimiento de que la defensa heroica no es esperable -tampoco- en los crímenes y agresiones con violencia sexual.

Una gran mayoría ciudadana siente que se ha hecho justicia, pero no está de más recordar que la alarma que desataron sentencias como las de Juana Rivas y la Manada provino de la constatación de que en el sistema de valores de parte de la judicatura está instalado en un pensamiento, una ideología, misóginos, que hacen de la denunciante, investigada, y de la víctima, acusada. Construir nuevos paradigmas que sustituyan a los viejos es la fórmula para el cambio, como socráticamente advierte la psicóloga forense Sonia Vaccaro, experta en el falso síndrome de alienación parental y violencia machista: «Es urgente la formación en género y su victimología en la carrera judicial. Basta de pedir leyes y enfocar a las víctimas. Si juezas y jueces no cambian su mentalidad, todo es inútil».

A muller sen medo

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2019/06/12/muller-sen-medo/0003_201906G12P15991.htm

La Voz de Galicia. Opinión. Habitación propia.
MARÍA XOSÉ PORTEIRO 

Ofogar é o lugar máis probable onde as mulleres poden ser torturadas, violentadas sexualmente e asasinadas, segundo un informe de ONU-Muller de 2017, que anota unha media diaria de 137 feminicidios no mundo. Sen dúbida, houbo moitos máis nesta epidemia sen parangón. Mulleres que foron previamente torturadas até o salvaxismo. Vaia como exemplo o caso, citado no devandito informe, dunha salvadoreña cuxo marido violou durante tres días e rematou prendéndolle lume.

Estes días lembramos a dous milleiros de seres humanos implicados en feminicidios en España desde 2003: asasinos e asasinadas a partes iguais, punta do iceberg estatístico ao que deberían sumarse os asasinatos de prostituídas e as vítimas colaterais. Falamos de seres humanos castigados pola súa condición feminina e estas nosas cifras sitúannos entre os países do mundo con importantes taxas de feminicidio. Catorce son de América Latina e o Caribe (doce asasinadas cada día) ou México (nove diarias), até totalizar 2.795 en vinte e tres países da rexión, segundo cifras oficiais do Observatorio de Xénero da CEPAL, tamén en 2017.

Ou se toma en serio a violencia machista ou imos camiño de máis violencias. Estamos fronte a unha psicopatoloxía social de tal magnitude que require dun pacto como os que se fan en tempos de graves conflagracións. Hai que recoñecer, dunha vez, e con todas as consecuencias, a guerra aberta e frontal contra as mulleres.

É urxente unha reacción internacional conxunta, forte e eficaz perante o novo terrorismo global. Contra os terroristas non pode haber contemplacións: perségueselles, condénaselles e esíxeselles que entreguen as armas. Necesitamos garantías para a paz entre seres humanos de diferente sexo. Sermos compañeiros, non inimigos. Termos igualdade de oportunidades e accións positivas para superar o desequilibrio en cuestións de equidade. Vivirmos sen medo, desmontando, dunha vez, a cultura patriarcal que consolida o reparto inxusto de funcións, roles e traballo: somos a man de obra gratuíta no doméstico; descualificada e manipulable, no mercado laboral. Non damos chegado ás altas esferas onde se manexan, de verdade, os asuntos importantes: a economía, a investigación ou o desenvolvemento. E os corpos das mulleres deveñen en campos de batalla para a violencia sexual ou a compravenda de úteros. Temos que conseguir que os asasinos cesen o lume. Que depoñan as armas. Que se entreguen e que se negocie unha tregua. Porque ao terrorismo non podemos deixalo trunfar.

Hai agora sete anos que Eduardo Galeano fixera a despedida da súa vida pública en Galicia. Demostraba que ser home e feminista é coherente e necesario. Deixou dito que hai asasinos que proclaman: «Mateina porque era miña (…) pero nin os máis machos dos supermachos confesan que as matan por medo, porque o medo da muller á violencia do home é o espello do medo do home á muller sen medo».

«Unha mestra de Mondoñedo promoveu a atención a galegas prostituídas en Cuba» Andrea Lopez Chao aparece na novela «SÁNDALO», de María Xosé Porteiro

61349903_2359712290943645_2619299532181078016_n.jpg

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/amarina/2019/05/26/span-langglunha-mestra-mondonedo-promoveu-atencion-galegas-prostituidas-cubaspan/0003_201905X26C12991.htm?utm_source=twitter&utm_medium=referral&utm_campaign=twmar&fbclid=IwAR3HtMz1ZsZ2M5OdAWJY88_GjIDY2-XwgLPOIW7GidOgHZ8Jyojr2b4CBiQ

LUGO / LA VOZ 

 

Sostén María Xosé Porteiro que escribir é terapéutico. Ela leva facéndoo toda a vida. Como xornalista e como escritora. Sándalo, a súa segunda novela, unha obra «con corpo de relato estimulante dos sentidos e dos sentimentos», acaba de ver a luz e onte presentouno na cidade de Lugo, en Trama. Alí estivo acompañada da artista plástica Luz Darriba, do xornalista Martín Fernández Vizoso e do director xeral de Galaxia, Franciso Castro, o home que empurrou a Porteiro a converter nun libro historias que xa estaban na súa mente e na súa vida. «Francisco é o pai por poderes desta novela», asevera.

-Que é «Sándalo»?

-«Sándalo» é unha novela de ficción histórica que transcorre no decurso de dous séculos entre Cuba e Galicia. Estamos falando dunha relación transatlántica no tempo e no espazo. Ademais de fitos históricos, contén esa parte sociolóxica de Galicia que é a da diáspora, a migración. Unha vez que vin a novela escrita, que non era o meu propósito, decátome de que hai unha homenaxe ao inmenso traballo feito por milleiros de homes e mulleres nosos que fixeron unha auténtica epopea durante máis dun século axudando a construír unha sociedade nova lonxe da súa, pero sen perder os vínculos, e que xa temos incorporado. Galicia non sería a Galicia de hoxe se non existise a Galicia de ultramar.

-Di que non era o seu propósito escribir a novela.

-Eu son emigrante e proveño dunha familia na que as migracións a América comezaron no século XIX. Temos mil historias contadas arredor dunha mesa e dun café que levo toda a vida escoitando. É algo moi presente na miña vida, na miña forma de entender o lugar onde estou. A revolución cubana pilloume alí, teño moitas vivencias desa época e o que fixen foi novelalas, pero a novela comeza en 1823, e daquelas non estaba alí (risas). Hai unha parte que ten moito que ver con vivencias reais noveladas.

-«Sándalo» é unha colección de pequenas historias que se suceden ao logo de dous séculos?

-En Sándalo hai o que te atopas na rúa, multitude de persoas diversas que coinciden e conflúen ou que van en paralelo vivindo as mesmas situacións. Ten unha estrutura non canónica, é unha novela que podes comezar a ler por calquera dos capítulos e en calquera momento vas atopar o fío que a une. Non é principio, nó e desenlace. Todo flúe de maneira aparentemente anárquica e todo ten unha lóxica.

-Na obra poden atoparse protagonistas da Fonsagrada, de Ribeira de Piquín,… por que?

-A Galicia que me inspira é esta, é a da miña familia, que é de Pol, de Ribeira de Piquín, sigo tendo moita familia aquí, e esta é a Galicia coa que contacto na miña nenez cando vou a Cuba e tamén cando retorno, aínda que vivo en Vigo. As historias que me conta miña avoa son as do nacemento do Pedragal do Irimia. É unha raíz moi lóxica para min. Ademais, despois da zona de Ortigueira, esta comarca de Lugo e da Mariña foi a que máis xente mandou para alá.

-Na súa novela aparecen personaxes que foron reais?

-Si, pero non polo seu nome. Si aparece a directora do Plantel Concepción Arenal do Centro Galego da Habana, Andrea López Chao, que é unha mestra de Mondoñedo que queda viúva e marcha para Cuba a principios do XIX ela soa. É unha muller de tal inquedanza persoal e tal personalidade que, por oposición, consigue a praza de directora do Plantel. É ela quen promove a creación do centro Hijas de Galicia para atender a mulleres prostituídas galegas que moitas acaban na cadea, outras necesitaban atención médica… É o único caso que existe no mundo de mulleres emigrantes en situación de prostitución que se organizan para prestarse axuda mutua.

-Pode dicirse que «Sándalo» vindica o feminismo?

ADVERTISEMENT

-As mulleres emigrantes, que eran o 15 % da masa migratoria no momento de maior fluxo, nas dúas primeiras décadas do século XIX, estiveron totalmente opacadas, non se falou delas. O feito de que moitas foran traficadas é en moitos casos segredo de familia que ninguén quere recordar. Pero eu si. Paréceme moi importante porque están na historia, non na oficial, pero si na real. É un xeito de ser veraces e de entender que si se empoderaron cando as que conseguiron salvarse e axudarse unhas a outras se constitúen nun centro de gran relevancia. Hijas de Galicia foi o centro obstétrico máis importante de América Latina do século XX e participou nos primeiros congresos feministas de Cuba. Isto forma parte do contexto literario, pero é realidade.

 

Sándalo (La Voz de Galicia. presentación en Compostela)

https://www.lavozdegalicia.es/noticia/cultura/2019/05/02/span-langglmaria-xose-porteiro-une-galicia-america-sandalo-seu-regreso-a-novela-span/0003_201905G2P35992.htm?fbclid=IwAR3n-37oJIJYnv8ui0iPpQP9jvEd_Mzv7gBno30Afw1aM1a_LFdkyh_uKeg

«Sándalo», o seu regreso á novela

A escritora pon o foco nas migracións a través da historia compartida dende principios do XIX ata a actualidade

SANDRA ALONSO
MONTSE GARCÍA 
SANTIAGO / LA VOZ 

«Un escritor e lingüista galego díxome un día hai corenta anos que falase da miña experiencia na emigración. Tardei, pero aquí está». É Sándalo, a novela coa que a escritora e xornalista María Xosé Porteiro volve á narrativa dezaoito anos despois da publicación de Covardes. «Se non o fixen antes foi por falla de tempo, non de ganas», afirma.

Sándalo (Galaxia) fala das migracións e percorre case os últimos douscentos anos, desde principios do século XIX ata a actualidade. «A novela empeza en 1823 coa morte do comandante Riego. A partir de aí, empézanse a tecer historias que teñen que ver con guerras, con independencias, con cambios sociais…, que se van dando paralelamente entre Galicia e Cuba. É unha novela que trata de recompoñer a historia común dos nosos pobos e, ao final, o que resolve é unha historia puntual dunha familia», explicou a escritora, que onte presentou o seu novo traballo na Feira do Libro de Santiago acompañada polo presidente da Real Academia Galega, Víctor Fernández Freixanes, e da escritora e filósofa Carme Adán. Neste traballo, a autora mestura feitos e personaxes históricos con partes de ficción total e de persoas correntes.

María Xosé Porteiro explica que en Sándalo «hai moito de mestizaxe e de historia do noso pobo cunha diáspora. É unha historia migratoria moi estudada dende o punto de vista académico e, se cadra, menos divulgada desde o punto de vista da literatura ou da ficción».

A nova novela da escritora e columnista de La Voz de Galicia ten o seu xermolo hai unha década, ao seu regreso de Arxentina e Uruguai: «Alí tiven un reencontro importante co mundo da emigración, que forma parte da miña historia porque fun nena emigrante en Cuba ata os catorce anos. Esta toma de contacto novamente cunha realidade que era tan miña remexeu moitas cousas dentro de min e empecei a facer unha especie de esbozo do que podería ser unha novela na que abordar este tema». Pero tardou case dez anos en poñerse a escribila, aínda que a autora considera que inconscientemente xa a estivo facendo durante todo ese intervalo de tempo. Para Porteiro, influíu de maneira determinante a súa experiencia persoal en Cuba, o que lle permite «incorporar á nosa literatura escenarios históricos menos divulgados». Precisamente, da súa estancia no país caribeño conserva unha caixa de sándalo. Unha novela na que está a súa pegada como xornalista. «Non quixen renunciar a iso, esa é a miña verdade», di.

Premios Primero de Maio 2019, de CCOO para a solidariedade e o traballo social

58675110_10214580793501476_961833947136786432_n.jpg

Onte, 26 de abril, na entrega do premio Primeiro de Maio polo traballo a prol da sociedade e da solidariedade, a compañeira que presentou o acto referiuse a este artigo, como exemplo do traballo de divulgación e activismo que sego a facer no Feminismo. Coa vosa comprensión polo que de egótico poda ter autocitarse, non vou deixar de facelo porque fun a primeira sorprendida ao comprender -nas miñas carnes- o valor da palabra publicada. Este é o artigo que saiu na miña sección de opinión, Habitación propia, en La Voz de Galicia, o 24 de decembro de 2018.

A REVOLUCIÓN FEMINISTA

S08M8075.jpg

Fotografía de Paco Rodríguez para La Voz de Galicia:  https://www.lavozdegalicia.es/noticia/opinion/2018/12/23/span-langgl-revolucion-feministaspan/00031545605403756163289.htm

MARÍA XOSÉ PORTEIRO 

O 2018 é o ano en que o feminismo chegou para situarse no centro do cambio social pendente. Abriuse, de cheo, o dilema sobre a elección entre feminismo ou barbarie, parafraseando á Rosa Luxemburgo de hai máis dun século.Hoxe aínda hai que explicar por que é preciso decantarse pola defensa da igualdade plena das mulleres, que é a base do ideario feminista.Mesmo é doado escoitar o razoamento de que o feminismo é o mesmo ca o machismo, pero á inversa, denotando unha inxustificable falla de cultura e información, pois ambos son antinómicos de seu.Vaian ao dicionario e confírmeno, se pensan que esta é unha afirmación interesada. Situándonos na asepsia ideolóxica, estamos perante un reclamo social de carácter global, con diferentes intensidades segundo en que partes do mundo se manifesta, pero cunha dirección coincidente no expresado no dicionario: igualdade entre sexos. Tan sinxelo de comprender e tan difícil de aplicar.Moito se leva falado, escrito, estudado e reflexionado polas numerosas e sabias cabezas pensantes desde a filosofía, a socioloxía, as ciencias políticas… e pola acción mobilizadora de organizacións sociais, que levan a denuncia ás rúas, tomadas por multitudes nas efemérides conmemorativas, coma nunca antes se vira.Nin a famosa revolución do 68, se cadra a referencia pacífica mundial máis rechamante dun século onde os grandes cambios se produciron con violencia, tivo un eco tan importante.Entre outras cousas, porque o feminismo ocupou rúas, medios, universidades, centros de traballo, domicilios, familias… nunha onda envolvente que segue a medrar.Só co tempo poderá dimensionarse, posto que agora estamos no vórtice do furacán.

Atreveríame a dicir que nun 95 % somos mulleres quen nos dedicamos a este traballo intelectual e social, e esa é unha chamada de atención cara aos grandes cerebros masculinos -e á súa sensibilidade- que quedan fóra de tan necesaria achega á civilización.Porque diso estamos a falar. Dun avance civilizador, non dun puntual problema social aquí ou acolá.A crueldade e o asañamento con que se está a reaccionar a un pedido impecable dende o punto de vista humanista e democrático denota a ambición do reclamo das mulleres do mundo.Alguén ten que ceder privilexios e iso non será de balde, pero as vítimas están todas no lado das mulleres, e, se con esa evidencia os do outro lado non se sensibilizan, significa que están presentando batalla.Algúns como pistoleiros dunha banda asasina; algúns como cómplices acomodados e instalados no confort do silencio; algúns tentando comprender e empatizar co que está a pasar; e, case todos, remisos a lle chamar polo seu nome ao holocausto feminicida. Ao terrorismo machista. Á misoxinia estrutural que queremos desmontar. Esta é a revolución pendente que non fixo máis que comezar.


58724855_10214580796261545_2624567906570076160_n.jpg59295947_10214580795061515_4251665757844275200_n.jpg

A noticia en La Voz de Galicia:

Los premios Primero de Mayo de CC.OO. han sido especialmente merecidos: para las trabajadoras de elaborados del mar, que arrancaron un convenio digno a su patronal tras años de salarios míseros, y para la periodista y política María Xosé Porteiro, pionera en la defensa de los derechos de las mujeres.

58443460_10156565977218229_8324404612656267264_n.jpg

No Atlántico Diario:

https://www.atlantico.net/articulo/vigo/mujeres-protagonizan-premio-primeiro-maio/20190426234048704606.html?fbclid=IwAR0JnWZ4-YkvrIdMsG1ejlOMYIWEkBn2TJbpTV5nkj86Zio-fczlWGuPs9o

Atlántico. Vigo.

Las mujeres protagonizan el premio Primeiro de Maio:
Trabajadoras de elaborados del mar de CC OO y María Xosé Porteiro recibieron el galardón por su lucha por los derechos.

2019042623401980449.jpg

La periodista María Xosé Porteiro y las representantes de elaborados del mar, premios de CC OO. La periodista María Xosé Porteiro y las representantes de elaborados del mar, premios de CC OO.

ANA FUENTES. VIGO 26/04/2019 23:40 H.

Las mujeres fueron las protagonistas de los premios que cada año entrega la Unión Comarcal de CC OO de Vigo “Premios Primeiro de Maio ao compromiso social e á solidariedade”.Las trabajadoras de elaborados del Mar y la periodista María Xosé Porteiro fueron las homenajeadas en un acto en el salón de recepciones de Afundación.

Las trabajadoras de elaborados del mar protagonizaron una lucha titánica en el último año por su convenio. El sector estaba integrado en la conserva pero la patronal decidió desvincularse para crear un convenio más precario. Las delegadas y delegados de CC OO de las empresas más importantes del sector en Vigo y Pontevedra apostaron porque el futuro de sus relaciones laborales mejorara y se movilizaron hasta conseguir que el pasado 27 de noviembeo se firmase el convenio.

La otra homenajeada fue María Xosé Porteiro, feminista, política y periodista, trabajó en “El Pueblo Gallego”, “El País”, “La Voz de Galicia”, “Interviu”, “La Calle” o “Tiempo”, Radio Cadena Española en Vigo y Radio Juventud en A Coruña, Cadena Ser, Radio Galega y Radio Líder. Fundadora de la primera Comisión de la Mujer de la Federación de Municipios y Provincias, teniente de alcalde y portavoz del gobierno municipal entre 1987 y 1991. Creó la primera concejalía de género de Galicia, en Vigo, y la primera casa de acogida de mujeres maltratadas, además de promover la primera comisión parlamentaria sobre derechos de las mujeres en el Parlamento de Galicia en 1992 y de participar como conferenciante en la IV Cumbre Mundial de la Mjler, organizada por la ONU en Beijing en 1995.

E no Faro de Vigo: 

https://www.farodevigo.es/economia/2019/04/27/cc-oo-vigo-premia-compromiso/2094570.html?fbclid=IwAR2ptE-9y2Hi7ykT6JTGpTaincP59hc4BxEmwib9FXIikWx7ZkyT9fr8aW0

FARO DE VIGO. Economía

CC OO-Vigo premia el “compromiso social” y “la solidaridad”
27.04.2019 | 01:36
Fotografía Entrega de premios. // J. Lores

cc-oo.jpg

La unión comarcal de CC OO en Vigo entregó ayer sus premios 1º de mayo, con los que quiso reconocer la lucha de las trabajadoras de elaborados del mar -antes dentro del sector de la conserva-y sus delegadas por un convenio digno frente “a la ambición desmesurada” de la patronal del sector y la trayectoria de la periodista y política María Xosé Porteiro en defensa de los derechos de las mujeres.